UBND TP HCM vừa ban hành quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư trên địa bàn thành phố. Theo đó, với hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, airbnb…) trong các dự án chung cư, thành phố quy định chỉ những dự án được xây dựng với mục đích sử dụng hỗn hợp (căn hộ du lịch) mới được kinh doanh cho thuê lưu trú du lịch.

Các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phải đáp ứng các điều kiện cũng như quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời đăng ký tạm trú cho khách thuê theo pháp luật hiện hành.

Với căn hộ chung cư, quy định nêu rõ chỉ được sử dụng vào mục đích cho thuê để ở, tuyệt đối không sử dụng căn hộ vào mục đích khác (lưu trú du lịch ngắn ngày, airbnb…). Việc cho thuê phải có hợp đồng ký kết giữa chủ nhà và bên đi thuê.

Các hợp đồng thuê này không bắt buộc công chứng, chứng thực nhưng sẽ là cơ sở để xác định trách nhiệm của hai bên. Trong trường hợp người đi thuê sử dụng căn hộ vào các mục đích khác (không phải để ở) sẽ bị xử lý trách nhiệm. Ngoài ra, ban quản trị chung cư và đơn vị quản lý vận hành cũng sẽ dựa trên hợp đồng thuê để yêu cầu người đi thuê nhà tuân thủ nội quy, quy chế quản lý, sử dụng của tòa nhà chung cư, bảo đảm an ninh trật tự, tránh gây ảnh hưởng đến cư dân sinh sống trong dự án.

Luật Nhà ở 2023 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024 cũng quy định cấm sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở. Điều 6 luật Nhà ở 2014 cũng đã quy định cấm việc sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở. Theo đó, hoạt động cho thuê căn hộ chung cư theo ngày, giờ là hoạt động lưu trú, giống như hoạt động của khách sạn và cần có giấy phép về kinh doanh dịch vụ lưu trú. Khi kinh doanh dịch vụ này phải xuất hóa đơn, khai báo thuế và đóng thuế, đảm bảo phòng cháy chữa cháy, an ninh. Bên cạnh đó, khách phải đăng ký tạm trú với cấp chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, trên thực tế nhiều dự án chung cư tại TP HCM, dù đã cấm chủ nhà cho thuê căn hộ kinh doanh, đặc biệt là mô hình airbnb nhưng rất khó kiểm soát. Điều này dẫn đến tình trạng bất ổn, mâu thuẫn giữa cư dân và nhóm kinh doanh cho thuê, gây tâm lý bức xúc, dẫn đến mất an ninh trật tự và mất an toàn phòng cháy chữa cháy.

Quy định mới đây của TP HCM được cho là cần thiết để quản lý chặt hơn hoạt động cho thuê lưu trú du lịch, trả lại môi trường sống cho cư dân ở các chung cư.

Phương Uyên

Nội dung trên được ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), chia sẻ tại tọa đàm về phát triển kinh tế tư nhân do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì, ngày 31/5.

Ông Hiệp cho hay Nghị quyết 68 yêu cầu doanh nghiệp là đối tượng phục vụ thay vì đối tượng quản lý, đây là vấn đề doanh nghiệp “rất tâm đắc”. Tuy nhiên việc thay đổi 4 chữ trên trong các văn bản như thế nào là một cuộc cách mạng về tư duy, nhận thức với công chức hiện nay.

Ông ví dụ doanh nghiệp của ông phải chờ hướng dẫn đấu thầu dự án bất động sản tại một địa phương trong nhiều tháng do các nghị định hướng dẫn không rõ ràng. Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) tại địa phương đó yêu cầu doanh nghiệp phải hỏi Cục Đấu thầu và Vụ Pháp chế (thuộc Bộ Tài chính). Quy trình này mất 5 tháng nhưng doanh nghiệp không được trả lời cụ thể “vì văn bản chỉ viện dẫn điều luật”.

Thủ tục này chỉ hoàn thành khi đơn vị hỏi Bộ Nông nghiệp và Môi trường. “Như vậy mất 7 tháng và doanh nghiệp phải chờ đợi thủ tục, giấy tờ không rõ ràng”, ông Hiệp cho hay.

Cùng quan điểm, Chủ tịch VCCI Phạm Tấn Công cho biết nhiều doanh nghiệp vẫn gặp rào cản về thủ tục hành chính. Hiện còn nhiều điều kiện kinh doanh và thủ tục không phù hợp, cần cắt giảm hoặc đơn giản hóa.

Ông Công ví dụ một dự án đầu tư có sử dụng đất điển hình đang thực hiện thủ tục hành chính của ít nhất 12 luật, hơn 20 nghị định và thông tư. Các thông tư này thường thay đổi liên tục nên thời gian để hoàn thành “nhanh cũng phải 18-24 tháng, bình thường xấp xỉ 3 năm”.

Ông cho biết việc cải cách thủ tục hành chính cần hoàn thiện thể chế, xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao sự tham gia tích cực, chủ động của doanh nghiệp.

Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cũng kiến nghị 6 tháng một lần, các địa phương cần có các cuộc gặp mặt với doanh nghiệp đầu tư, sản xuất, kinh doanh trên địa bàn theo từng lĩnh vực để góp ý cho bộ máy công quyền các thủ tục hành chính cần rút kinh nghiệm và thay đổi.

Theo ông, có hai khâu cần triển khai để đạt mục tiêu tiết giảm 30% thủ tục hành chính. Thứ nhất, giảm bớt các thủ tục pháp lý trong các bước đầu tư kinh doanh như cấp phép đầu tư, điều chỉnh quy hoạch cấp phép xây dựng. Nội dung này đã được nêu trong công điện 78 gửi các bộ ngành của Thủ tướng hôm 29/5. Thứ hai, các thủ tục không bỏ được cần cụ thể cách điều hành, số hoá cách thực hiện. Việc chịu trách nhiệm hoàn thành cần có thời gian và địa chỉ cụ thể.

Riêng với lĩnh vực đầu tư bất động sản, ông Hiệp kiến nghị cần có cơ quan thống nhất quy định thủ tục bắt buộc, tối giản với quy trình đầu tư để hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện.

Phản hồi những ý kiến trên, ông Đỗ Đức Duy, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, cho biết Bộ đang xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số nghị định trong lĩnh vực đất đai theo trình tự, thủ tục rút gọn, dự kiến trình Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/7 tới.

Ông Duy cũng nêu một điểm mới trong Nghị quyết số 68 là yêu cầu các địa phương bắt buộc bố trí quỹ đất trong các khu công nghiệp dành cho doanh nghiệp công nghệ cao, nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Tỷ lệ tối thiểu là 20 ha hoặc 5% diện tích của mỗi khu công nghiệp.

“Quy định này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận đất đã có hạ tầng, giúp rút ngắn thời gian và chi phí đầu tư”, Bộ trưởng cho hay.

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cũng cho biết cơ quan này đã triển khai 13 luật, hơn 30 nghị định và hơn 100 thông tư để cải cách thủ tục hành chính trong các lĩnh vực xây dựng, vận tải, gắn phát triển kinh tế tư nhân vào Luật.

Theo đó, nhiều thủ tục hành chính đã được cắt giảm, bao gồm các điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, chẳng hạn như báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng, triển khai thiết kế cơ sở, giảm số lượng chứng chỉ năng lực, đơn giản hóa các ngành nghề xây dựng…

Kết luận tọa đàm, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận mong muốn cắt giảm thủ tục hành chính rườm rà của các doanh nghiệp. Ông nói việc xử lý các đề xuất của họ cần có lộ trình, có thời gian chứ không được kéo dài, tránh tình trạng doanh nghiệp mơ hồ không biết lúc nào được trả lời, được giải quyết.

Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian, chi phí tuân thủ, giảm công sức cho người dân và doanh nghiệp. Việc phát triển hạ tầng cũng cần được đẩy mạnh để tạo không gian phát triển mới cho các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ mới, giúp nâng giá trị gia tăng của đất cũng như tính cạnh tranh của sản phẩm.

Ngọc Diễm

Dự thảo nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của nghị quyết Quốc hội về cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong tổ chức thi hành Luật Đất đai đang được lấy ý kiến.

Theo đó, dự thảo đề xuất hai phương án áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) – yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiền sử dụng đất, thuế và chi phí của người dân, doanh nghiệp.

Bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành, làm căn cứ tính tiền sử dụng đất, thuế, phí, bồi thường… Hệ số K là tỷ lệ điều chỉnh tăng hoặc giảm giá đất trong bảng giá, áp dụng theo từng khu vực, vị trí cụ thể. Hiện nay, trong nhiều trường hợp, bảng giá đất được sử dụng độc lập, không kèm hệ số K.

Dự thảo nghị định đang xem xét mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi áp dụng hệ số này.

Phương án 1 là mở rộng áp dụng hệ số K. Bảng giá đất và hệ số K sẽ được áp dụng đồng thời cho 14 trường hợp, nhiều hơn 3 trường hợp so với Luật Đất đai hiện hành.

Phương án này bổ sung áp dụng hệ số K cho các trường hợp: Doanh nghiệp được Nhà nước giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá, đấu thầu; Tính giá trị quyền sử dụng đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Nếu áp dụng, chi phí đất đai trong nhiều trường hợp có thể tăng hoặc giảm linh hoạt hơn, tùy hệ số do địa phương quyết định, thay vì “cứng” theo bảng giá.

Với phương án 2 sẽ tách riêng 9 trường hợp chỉ áp dụng bảng giá đất: tính tiền khi Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất ở, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất với hộ gia đình, cá nhân; tính các khoản thuế liên quan đến đất đai, thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất; lệ phí trong quản lý, sử dụng đất đai và tiền xử phạt vi phạm hành chính.

Ngoài ra, theo phương án này, bảng giá đất còn làm căn cứ tính tiền bồi thường cho Nhà nước khi gây thiệt hại trong quản lý, sử dụng đất; tính tiền sử dụng, thuê đất khi công nhận quyền sử dụng theo hình thức giao đất có thu tiền hoặc cho thuê đất thu tiền một lần; xác định giá khởi điểm đấu giá với các khu đất đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật; tính tiền sử dụng đất khi bán nhà ở thuộc tài sản công cho người đang thuê.

8 trường hợp còn lại sẽ sử dụng đồng thời bảng giá đất và hệ số K gồm: tính tiền sử dụng, thuê đất khi Nhà nước giao, cho thuê không qua đấu giá; giao, cho thuê đất với nhà đầu tư trúng thầu; công nhận quyền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích, gia hạn hoặc điều chỉnh thời hạn sử dụng, điều chỉnh quy hoạch chi tiết, chuyển hình thức sử dụng đất…

Nhìn chung, cả hai phương án trên đều giúp địa phương linh hoạt hơn so với việc phải sử dụng giá đất cụ thể cho từng dự án.

Trong đó, việc áp dụng bảng giá đất kết hợp hệ số điều chỉnh giúp giảm phụ thuộc vào phương pháp định giá cụ thể cho từng thửa đất, vốn mất nhiều thời gian, thủ tục và chi phí. Cách làm này cũng tạo điều kiện cho các trường hợp giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, gia hạn thời hạn sử dụng đất hay điều chỉnh quy hoạch, qua đó đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án và giải ngân đầu tư.

Với các địa phương, nhất là những nơi có nhiều dự án và biến động đất đai, việc áp dụng bảng giá và hệ số K cũng giúp giảm tải cho bộ máy, thay vì phải thuê tư vấn định giá hoặc tổ chức hội đồng thẩm định cho từng trường hợp.

Nghị định này dự kiến có hiệu lực từ 1/1/2026 nếu được thông qua.

Anh Tú