Quyết định hỗ trợ trên vừa được UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành. Theo đó, người được áp dụng là những người mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở; các sở, ban, ngành; UBND các xã, phường, đặc khu; chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân liên quan đến phát triển, quản lý, sử dụng, sở hữu nhà ở xã hội.

Theo quyết định, cá nhân đã có nhà ở nhưng cách xa trụ sở làm việc từ 30 km trở lên được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội và chỉ được mua, thuê mua nhà ở xã hội cách địa điểm làm việc gần hơn so với nhà ở đã có.

UBND tỉnh Khánh Hòa giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp ngành liên quan hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh việc thực hiện.

Chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được yêu cầu nghiên cứu, tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội bảo đảm đúng người và đủ điều kiện theo quy định pháp luật hiện hành. Quyết định này có hiệu lực từ ngày 1/7, kết thúc vào ngày 31/5/2030.

Thời gian qua, tỉnh Khánh Hòa tăng tốc triển khai đề án một triệu căn nhà ở xã hội của Chính phủ cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030.

Theo kế hoạch, riêng tỉnh Khánh Hòa phải xây dựng ít nhất 7.800 căn nhà ở xã hội. Đến nay, giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã cơ bản hoàn thành chỉ tiêu theo Đề án phân bổ, tương ứng 3.364 căn/3.400 căn (đạt 98,9% kế hoạch). Giai đoạn 2025-2030, Khánh Hòa cần hoàn thành hơn 4.400 căn nhà ở xã hội. Để hoàn thành chỉ tiêu, các năm tiếp theo, Khánh Hòa cần hoàn thành từ 650-680 căn/năm.

Lần gần nhất hồi tháng 6, TP Nha Trang (cũ) đã có quyết định về việc phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dự án Nhà ở xã Hưng Phú II, phường Vĩnh Hải (nay là phường Bắc Nha Trang).

Bùi Toàn

Mới đây, Chính phủ cho biết sẽ đề xuất sửa đổi Nghị quyết 18, làm cơ sở sửa Luật Đất đai 2024. Dự thảo sửa đổi của luật này cũng đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến.

Luật Đất đai 2014 có hiệu lực từ 1/8/2024. Trong quá trình thi hành, nhiều chính sách nổi bật đã tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận đất đai cho sản xuất – kinh doanh, giải quyết nhiều tồn đọng về đất, góp phần phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, theo các chuyên gia.

Một trong những điểm mới của luật này là quy định cụ thể các hình thức giao đất, cho thuê đất phù hợp với tính chất và mục đích sử dụng. Các trường hợp, điều kiện và căn cứ để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất với các dự án đầu tư cũng được quy định chi tiết.

Luật đã phân cấp toàn bộ thẩm quyền chấp thuận chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Chuyên gia pháp lý bất động sản Phạm Thanh Tuấn cho biết quy định này tạo sự chủ động và nâng cao trách nhiệm của địa phương trong công tác quản lý, sử dụng đất đai trên địa bàn.

Ngoài ra, luật đã mở rộng đối tượng và hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp, cho phép người dân không trực tiếp sản xuất được nhận quyền sử dụng đất trồng lúa trong hạn mức. Hạn mức chuyển nhượng đất nông nghiệp cũng được nâng lên đến 15 lần so với hạn mức giao đất.

Ở góc độ doanh nghiệp, lãnh đạo một công ty chuyên phát triển dự án nhà ở tại phía đông TP HCM, nhìn nhận cơ chế giao đất, cho thuê đất được quy định rõ ràng thông qua đấu giá, đấu thầu, góp phần minh bạch hóa quá trình phân bổ đất đai, hạn chế cơ chế “xin – cho”. Doanh nghiệp này cũng được mở rộng cơ hội tiếp cận quỹ đất sau khi luật bổ sung quy định cho phép sử dụng đất vào nhiều mục tiêu nếu phù hợp với quy hoạch. Cùng đó, doanh nghiệp không còn bắt buộc phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi lập hồ sơ đầu tư, tạo thuận lợi hơn trong việc xúc tiến dự án.

Việc đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai cũng là điểm nổi bật của Luật Đất đai, theo ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc kinh doanh kênh Batdongsan. Ông nói, quy định này giúp xác định rõ trách nhiệm của Trung ương và địa phương trong quản lý, vận hành và chia sẻ hệ thống thông tin đất đai tập trung. Hệ thống này liên tục được đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thời gian qua, hướng tới nền hành chính số, công khai, minh bạch.

Dù vậy, sau một năm triển khai, Luật Đất đai bộc lộ nhiều bất cập cần sửa đổi. Việc bỏ khung giá đất và xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường từng được kỳ vọng là điểm mới đột phá, nay lại được nhìn nhận khiến nghĩa vụ tài chính của người dân tăng nhiều lần. Bà Nguyễn Thị Hồng (phường Vinh Lộc, Nghệ An) phản ánh gia đình bà nộp hồ sơ xin chuyển đổi 300 m2 đất vườn sang thổ cư. Theo thông báo tính thuế, giá đất sau chuyển đổi là 15 triệu đồng mỗi m2, trong khi giá cũ chỉ khoảng 85.000 đồng. Kết quả là tổng số tiền sử dụng đất phải nộp vọt lên gần 4,5 tỷ đồng.

Sau khi luật bỏ khung giá đất, nhiều địa phương đã xây dựng và áp dụng bảng giá đất điều chỉnh với mức giá tăng nhiều lần. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (HoREA), cho biết đất ở theo bảng giá ở TP HCM tăng 2,4-38 lần, kéo theo nghĩa vụ tài chính của người dân tăng vọt, vượt quá khả năng tài chính.

Bảng giá đất mới cũng làm tăng chi phí thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để làm dự án nhà thương mại, “đẩy” chi phí đất của dự án leo thang, kéo giá nhà tăng vọt cùng lo ngại bong bóng bất động sản. Ông Trần Khánh Quang, Giám đốc Công ty bất động sản Việt An Hòa, cho biết chi phí sử dụng đất tăng cao khiến nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ gần như không thể tiếp cận được quỹ đất. Theo quan sát của ông, trong một năm qua, khoảng 80-90% doanh nghiệp thuộc nhóm này bị loại khỏi “cuộc chơi” do không đủ năng lực tài chính.

“Hệ quả là thị trường thiếu vắng các dự án nhà ở quy mô vừa và nhỏ, ngoại trừ một số đại đô thị do các chủ đầu tư lớn triển khai, dẫn đến nguồn cung sụt giảm và giá bán ngày càng tăng”, ông Quang cho hay.

Báo cáo của Bộ Xây dựng chỉ ra trong quý II, đà tăng giá chung cư Hà Nội, TP HCM lên mức cao nhất trong gần một thập kỷ. Tại thủ đô, giá bán trung bình đã đạt 80 triệu đồng mỗi m2, tăng 33% so với cùng kỳ, còn TP HCM đạt 89 triệu đồng, tăng 36%.

Luật Đất đai cũng bộc lộ kẽ hở pháp lý trong đấu giá đất.Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, nhìn nhận việc xác định giá khởi điểm căn cứ theo bảng giá đất trong thời điểm chưa kịp điều chỉnh để sát thị trường khiến khoản đặt trước 20% tương đối thấp, dễ bị lợi dụng. Một số tổ chức, cá nhân đã tham gia đấu giá không nhằm mục đích sử dụng đất thực sự mà để đẩy giá, tạo sốt ảo, rồi bỏ cọc hoặc chuyển nhượng kiếm lời. Trong khi đó, pháp luật lại chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm hành vi bỏ cọc.

Hệ quả là nhiều phiên đấu giá bị đẩy giá quá cao rồi bỏ cọc, gây nhiễu loạn thị trường, làm tăng mặt bằng giá đất khu vực lân cận, ảnh hưởng tiêu cực đến việc thu hút đầu tư, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư.

Cùng đó, việc giới hạn hình thức thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê đã bộc lộ một số bất cập, nhất là sự thiếu đồng bộ với các luật Nhà ở, Kinh doanh bất động sản. Luật sư Phạm Thanh Tuấn đánh giá quy định này chưa tạo điều kiện linh hoạt cho nhà đầu tư gồm doanh nghiệp kinh doanh bất động sản.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu thuê đất trả tiền một lần để chủ động trong tài chính, thuận lợi trong huy động vốn và thế chấp quyền sử dụng đất. Điều này cần thiết với các dự án xã hội như y tế, giáo dục, văn hóa … vốn cần thu hút nguồn lực đa dạng từ khu vực tư nhân. Bên cạnh đó, hình thức cho thuê đất trả tiền hàng năm khiến ngân sách phải chi lớn cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng lại thu hồi vốn chậm.

Ở góc độ cơ quan xây dựng dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết luật hiện hành chưa phù hợp với chủ trương tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Bởi từ 1/7, cả nước bỏ cấp huyện và vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gồm cấp tỉnh và phường/xã. Trong khi đó, luật hiện hành vẫn tồn tại quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, tỉnh và huyện hàng năm.

Chưa kể, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, lĩnh vực có sử dụng đất cũng chưa thống nhất, đồng bộ. Cùng với đó, các dự án đầu tư công hay dự án quan trọng có tính chất cấp bách, đặc thù để phục vụ những nhiệm vụ chính trị, đối ngoại chưa có hoặc chưa phù hợp quy hoạch. Trước đó, các dự án nhóm này đã có ý kiến về chủ trương đầu tư từ cơ quan quản lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc sửa Luật Đất đai sẽ giúp khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế – xã hội, tăng hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, cũng như đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng.

Dự án luật sửa đổi này dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 10, và có hiệu lực từ đầu 2026 nếu được thông qua.

Ngọc Diễm – Phương Uyên

Đề xuất này được Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VnRea) nêu tại văn bản kiến nghị về sửa đổi Nghị định 103 để tháo gỡ vướng mắc cho các dự án gửi các Bộ Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Tư Pháp.

Hiện tại, theo dự thảo nghị định (phiên bản trình Bộ Tư pháp thẩm định), khoản tiền bổ sung đối với trường hợp đã có quyết định giao đất, cho thuê đất trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực (1/8/2024) vẫn được đề xuất theo hai phương án.

Phương án 1 là giữ nguyên mức thuế 5,4% mỗi năm. Phương án 2 là giảm mức thu bổ sung xuống còn 3,6% mỗi năm. Thời gian thu tiền bổ sung tính từ lúc có quyết định giao đất, cho thuê đất đến thời điểm chậm nhất mà cơ quan Nhà nước phải có thông báo thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trừ đi 180 ngày.

Trên cơ sở kiến nghị của một số doanh nghiệp bất động sản, VnRea đề xuất sửa dự thảo nghị định theo hướng không thu tiền bổ sung với trường hợp người sử dụng đất không thể đưa vào kinh doanh (chưa bán sản phẩm) dù đã được giao, cho thuê đất. Hiệp hội này cho rằng chỉ nên thu tiền bổ sung ở mức 3,6% mỗi năm với trường hợp đã đưa đất vào kinh doanh (đã bán sản phẩm và thu tiền).

Lý giải cho đề xuất trên, VnRea cho biết thực tế đa số chủ đầu tư đều tuân thủ quy định pháp luật, họ được giao đất, cho thuê đất, nhưng do chưa được phê duyệt giá đất, nên chưa thể hoàn thành nghĩa vụ tài chính để đưa đất vào kinh doanh. “Trường hợp này nếu yêu cầu người sử dụng đất phải nộp tiền bổ sung là không hợp lý vì doanh nghiệp không được hưởng lợi từ việc được giao đất. Ngược lại, họ còn thiệt hại do chậm xác định giá đất, khiến không thể đưa đất vào kinh doanh”, đơn vị này nêu.

Với các trường hợp vẫn đưa đất vào kinh doanh trước khi được xác định giá đất, VnRea cho rằng Nhà nước thu tiền sử dụng bổ sung là hợp lý, bởi họ đã được hưởng lợi từ việc được giao đất.

Về thời gian tính khoản tiền bổ sung, VnRea cũng kiến nghị nên tính từ khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực đến thời điểm chậm nhất mà cơ quan Nhà nước phải có thông báo thu tiền sử dụng đất, thuê đất trừ đi 180 ngày.

Theo Hiệp hội này, việc tính thời gian chưa phải nộp khoản tiền bổ sung từ thời điểm có quyết định giao, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất là chế tài nặng hơn với hành vi phát sinh trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Trước đó, Luật Đất đai 2013 không quy định về việc này.

Trước đó, tại một hội thảo về giá đất gần đây, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) cũng cho biết việc thu bổ sung tiền sử dụng đất là đúng luật Đất đai hiện hành. Tuy nhiên, ông đánh giá tỷ lệ 5,4% như quy định hiện tại hay 3,6% theo đề xuất mới của Bộ Tài chính là chưa hợp lý, bởi việc chậm xác định nghĩa vụ tài chính là do cơ quan Nhà nước, không phải lỗi của doanh nghiệp.

Ông đề nghị giảm mức thu tiền sử dụng đất bổ sung từ 5,4% xuống 0,5% trong lúc chờ sửa luật và tiến tới bỏ hoàn toàn. Theo chuyên gia này, tiền sử dụng đất thực chất là một khoản đầu tư trả trước được tính vào giá bán. Nếu truy thu bổ sung, chi phí sẽ bị đẩy sang người tiêu dùng, làm giảm khả năng tiếp cận nhà ở và gây lệch pha cung – cầu trên thị trường.

Mức 5,4% từng vấp phải nhiều phản ứng từ doanh nghiệp, hiệp hội và địa phương vì bị cho là không phản ánh đúng thực tế, gây gánh nặng tài chính trong khi thị trường bất động sản còn khó khăn. Bộ Tài chính cho biết các phương án điều chỉnh nhằm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất.

Anh Tú