Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa hướng dẫn chỉnh lý hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai khi sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.

Về giấy chứng nhận đã cấp qua các thời kỳ, Bộ cho biết người dân không bắt buộc làm lại đồng loạt giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là sổ đỏ) đã cấp. Nếu có nhu cầu chỉnh lý, người dân có thể thực hiện đồng thời với thủ tục hành chính về đất đai như chuyển nhượng, đăng ký đất đai…

Việc thay đổi thông tin của thửa đất (số tờ, số thửa, địa chỉ) trên sổ đỏ thực hiện theo Thông tư 10/2024 về hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Nếu sổ đỏ không còn dòng trống để xác nhận thay đổi, người dân cần làm thủ tục cấp mới để bổ sung thông tin theo hướng dẫn của Nghị định 101/2024.

Về tờ bản đồ địa chính, tên gọi gồm cấp tỉnh, thành phố và cấp xã, phường, thị trấn sau khi sắp xếp; số hiệu mảnh bản đồ địa chính và số thứ tự trong phạm vị cấp xã. Thông tin cấp xã trước khi sắp xếp cần được ghi chú ở ngoài khung bản đồ nhằm phục vụ tra cứu.

Các yếu tố trình bày ngoài khung bản đồ (tên tỉnh, xã), mốc địa giới và đường địa giới, các đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất, ghi chú thuyết minh… nếu có cần chỉnh lý trên bản đồ địa chính cho phù hợp.

Những thửa đất tại khu vực giáp ranh giữa các tỉnh, thành phố trước khi sáp nhập đang sử dụng các kinh tuyến trục khác nhau cần xem xét sử dụng một kinh tuyến trục phù hợp.

Về cơ sở dữ liệu đất đai, UBND cấp tỉnh sau sáp nhập cần chỉ đạo Sở Nông nghiệp và môi trường chuyển đổi cơ sở dữ liệu đất đai từ phần mềm khác sang một phần mềm thống nhất để cập nhật, liên thông, chia sẻ dữ liệu đất đai.

Ngoài ra, dữ liệu không gian đất đai nền theo địa giới hành chính mới cần bổ sung nhóm dữ liệu về thửa đất gồm mã cấp xã, số hiệu tờ bản đồ, số thửa đất địa chỉ theo đơn vị hành chính mới.

UBND cấp tỉnh, thành phố được giao rà soát, thống kê danh mục hồ sơ địa chính và các loại sổ sách, tài liệu dạng giấy lưu trữ qua các giai đoạn để sẵn sàng bàn giao cho đơn vị hành chính mới, “tránh thất lạc, tiềm ẩn rủi ro cho việc quản lý”.

Sổ cấp giấy chứng nhận đã lập khi cấp sổ đỏ lần đầu cần bàn giao cho chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai ngay sau khi sắp xếp đơn vị hành chính để lưu trữ.

Ngọc Diễm

Yêu cầu này được đề cập trong kết luận của Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về tình hình thị trường bất động sản mới đây. Cơ quan này đánh giá thị trường bất động sản hiện chưa phát triển tương xứng với tiềm lực do còn nhiều tồn tại, vướng mắc kéo dài.

Cụ thể, nguồn cung vẫn hạn chế, không đáp ứng nhu cầu của thị trường, trong khi cơ cấu sản phẩm chưa cân đối, thiếu nhà ở phù hợp cho người lao động, người trẻ, nhưng lại dư thừa biệt thự, nhà thấp tầng. Giá nhà đất hiện cũng chưa phù hợp với khả năng chi trả của người có nhu cầu thực. Tình trạng đầu cơ, thổi giá, lũng đoạn thị trường vẫn diễn ra tại nhiều khu vực, gây mất ổn định thị trường.

Trước thực trạng này, Thường trực Chính phủ yêu cầu các bộ ngành và địa phương khẩn trương làm rõ các yếu tố khiến giá bất động sản bị đẩy lên cao, gồm giá đất, nguyên vật liệu, lãi vay… Từ đó, các cơ quan liên quan cần xây dựng phương án cụ thể để giảm các thành tố làm tăng giá, mở rộng nguồn cung và nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân.

Chính phủ cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân lợi dụng đấu giá để đẩy giá đất, gây ách tắc cho hoạt động phát triển dự án. Công tác quy hoạch được yêu cầu gắn với nhu cầu thực tế, bố trí đất sản xuất, kinh doanh hợp lý, tránh tình trạng quy hoạch treo hoặc không khả thi về hạ tầng.

Yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh giá nhà đất tăng mạnh thời gian qua. Theo Bộ Xây dựng, quý I, giá nhà ở riêng lẻ và đất nền tại nhiều địa phương tăng mạnh, một số khu vực ghi nhận giá tăng 20-40%. Giá nhà tăng do nhiều nguyên nhân cộng hưởng, gồm chi phí đầu vào như vật liệu, nhân công, lãi vay neo cao; nguồn cung mới hạn chế vì vướng pháp lý; và tâm lý đầu tư đón đầu quy hoạch, hạ tầng.

Tại một số địa phương, giá đất tăng cao chỉ sau vài tháng, nhất là nơi có thông tin sáp nhập đơn vị hành chính hoặc nâng cấp đô thị…

Về lâu dài, Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng đề án mô hình “Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý”. Mô hình này sẽ tích hợp toàn bộ quy trình giao dịch bất động sản – từ công chứng, thuế đến đăng ký giao dịch đất đai – lên môi trường điện tử, tương tự sàn chứng khoán. Mục tiêu nhằm minh bạch hóa thông tin tài sản, giá mua bán, hạn chế thất thu thuế và tăng hiệu quả quản lý, trình Thủ tướng trong tháng 6.

Bên cạnh câu chuyện giá nhà, Chính phủ yêu cầu cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính rườm rà, không cần thiết; loại bỏ các yêu cầu giấy tờ, hồ sơ phức tạp. Mục tiêu là giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ với các dự án bất động sản.

Các quy định liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định thiết kế, cấp phép xây dựng, kiểm tra nghiệm thu cũng được đề nghị nghiên cứu cắt giảm để rút ngắn quy trình, tăng tính minh bạch, giảm chi phí tiền kiểm, đồng thời siết chặt hậu kiểm. Những quy chuẩn, tiêu chuẩn gây phát sinh chi phí như chỗ đỗ xe, phòng cháy chữa cháy… nếu không còn phù hợp cũng sẽ được rà soát, sửa đổi hoặc bãi bỏ.

Ngoài ra, Thường trực Chính phủ yêu cầu nghiên cứu các chính sách hỗ trợ người có nhu cầu mua nhà ở thực, người trẻ tuổi, giúp họ tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn, bảo đảm quyền có chỗ ở theo quy định của Hiến pháp.

Các địa phương cũng được giao nghiên cứu mô hình phát triển các khu nhà ở đa dạng phân khúc, bố trí hạ tầng kỹ thuật và xã hội đầy đủ tại các khu chức năng để người dân có thêm lựa chọn phù hợp với khả năng tài chính.

Phương Uyên

Tại hội thảo về thuế thu nhập cá nhân do Báo Lao động tổ chức cuối tuần qua, PGS.TS Phan Hữu Nghị, Phó Viện trưởng Ngân hàng – Tài chính (Đại học Kinh tế Quốc dân) đề xuất chỉ thu thuế khi bán nhà có lãi, áp dụng mức 20% trên chênh lệch giá mua – bán để ngăn chặn tình trạng lách thuế.

TS. Nguyễn Ngọc Tú (Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội) cũng cùng quan điểm đưa về đánh thuế 20% trên thu nhập thực tế của người bán. Với trường hợp không có đầy đủ hóa đơn chứng từ, cơ sở để tính lãi lỗ, đề xuất áp dụng mức ấn định 1-2% theo bảng giá do UBND tỉnh, thành phố quy định.

Theo PGS.TS Phan Hữu Nghị, phương án thuế 20% trên chênh lệch giá mua và giá bán có lợi thế hơn do phản ánh chính xác thu nhập thực tế.

“Việc này sẽ giúp hạn chế tình trạng đẩy giá nhà đất”, ông Nghị nói, thêm rằng chính sách đánh thuế trên giá trị tăng thêm được thực hiện nghiêm còn khiến các công ty bất động sản phải tính toán kỹ lưỡng hơn khi quyết định giá bán, từ đó giúp thị trường vận hành minh bạch, thực chất hơn.

Ông Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho biết đề xuất trên chỉ khả thi khi Nhà nước có phương pháp tính chi phí đầu vào và đầu ra chính xác, minh bạch giống như tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Ông nói, giá bán ra có thể xác định dựa trên thỏa thuận của người bán và người mua, song việc tính giá đầu vào lại không đơn giản khi chủ thửa đất được nhận thừa kế, cho, tặng.

Chưa kể, tình trạng lách thuế vẫn có thể xảy ra nếu hai bên thoả thuận khoản tiền chênh ở mức thấp, thậm chí ngang bằng hoặc thấp hơn giá đầu vào. “Lúc này, Nhà nước còn hao hụt ngân sách hơn phương pháp thu thuế 2% trên mỗi hợp đồng chuyển nhượng”, ông nói.

Theo ông Tuấn, trong bối cảnh tình trạng kê khai hai giá vẫn phổ biến trên thị trường địa ốc, đề xuất trên gần như rất khó triển khai. Ông cũng cho rằng thu thuế 2% trên giá trị giao dịch “mang tính cào bằng và không còn phù hợp”. Chuyên gia khuyến nghị đánh thuế theo thời gian nắm giữ giống đề xuất của Bộ Tài chính. Giải pháp này giúp giảm bớt động lực mua bán để đẩy giá của nhóm đầu tư lướt sóng, phù hợp thông lệ quốc tế.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản là một nguồn thu quan trọng trong hệ thống thuế thu nhập cá nhân. Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 quy định mức thu với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản là 25% trên thu nhập (giá bán trừ giá vốn và các chi phí liên quan). Trường hợp không xác định được giá vốn, các chi phí liên quan và có chứng từ chứng minh, mức thuế phải nộp là 2% giá bán.

Từ 2015, theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật Thuế thu nhập cá nhân, mức thu thống nhất là 2% trên giá chuyển nhượng bất động sản.

Ông Nghị cho rằng cách tính thuế hiện hành còn nhiều hạn chế. Cụ thể, thuế thu nhập cá nhân cho việc chuyển nhượng bất động sản được tính là 2% trên giá trị giao dịch. Tức là, người bán phải nộp thuế bằng 2% tổng giá trị bất động sản ghi trên hợp đồng chuyển nhượng, không quan tâm đến việc lãi hay lỗ.

“Phương án 2% trên giá trị giao dịch đơn giản, dễ thu, nhưng lại tạo ra lỗ hổng lớn trong việc kê khai giá bán”, ông Nghị nói, cho biết người bán thường khai giá chuyển nhượng thấp hơn thực tế để giảm số thuế phải nộp. Điều này dẫn tới thất thu cho ngân sách nhà nước, khiến thị trường bất động sản thiếu minh bạch.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Ngọc Tú cho rằng cách tính thuế 2% trên giá bán dễ gây lạm thu, không phù hợp bản chất thuế thu nhập cá nhân chỉ đánh trên thu nhập, tức doanh thu trừ chi phí của người nộp thuế.

Song để thực hiện được cách tính thuế này, theo đại diện Ban chính sách – Cục Thuế (Bộ Tài chính), cần có cơ sở dữ liệu phản ánh đúng giá cả giao dịch của các lần chuyển nhượng. Cùng với đó, nhà điều hành cần quy định rõ các khoản chi phí được trừ và điều kiện về hóa đơn, chứng từ, giá vốn của bất động sản chuyển nhượng.

Hiện nay, cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế đã có chức năng tra cứu lịch sử giao dịch của thửa đất và người nộp thuế (từ năm 2018). Tuy nhiên, mức giá chuyển nhượng ghi trên hợp đồng chưa đảm bảo đúng với giá giao dịch thực tế, khó kiểm soát. Do đó, việc thu nhập cơ sở dữ liệu về giá giao dịch trên thị trường cần thời gian và các công cụ tìm kiếm.

Trong khi đó, việc xác định, chứng minh các chi phí liên quan được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế cũng gặp khó do có nhiều loại chi phí liên quan. Trong đó, các chi phí dễ xác định như chi phí mua, xây dựng, sửa chữa, thủ tục. Còn lại các khoản khó chứng minh như chi phí môi giới, lãi vay, bồi thường các bên liên quan. Ngoài ra, một số trường hợp bất động sản chuyển nhượng có từ xưa hoặc được thừa kế, cho tặng cũng không xác định được giá vốn.

“Điều này đặt ra yêu cầu cần tăng các công cụ để kiểm soát thu nhập thực tế phát sinh với hoạt động chuyển nhượng bất động sản của hộ gia đình, cá nhân”, đại diện cơ quan thuế cho biết.

Giải pháp được cơ quan này đề cập tới là yêu cầu thực hiện liên thông các thủ tục từ giao dịch bất động sản, công chứng, thuế và đăng ký giao dịch đất đai trên môi trường điện tử.

Ở góc độ này, Phó Viện trưởng Ngân hàng – Tài chính cho rằng mức thuế 20% trên phần chênh lệch giá mua – bán cần đi kèm với chế tài xử phạt nghiêm khắc với hành vi kê khai sai giá. Việc này sẽ giúp hạn chế tình trạng “hai giá” (giá thực tế và giá kê khai khác nhau), đồng thời giúp Nhà nước thu thuế công bằng hơn. “Thị trường bị đẩy giá do môi giới, mua bán lòng vòng sẽ bị hạn chế tối đa”, ông Nghị nói.

Phương Dung – Ngọc Diễm