Đầu tháng 6, giai đoạn hai một dự án ở ngã tư Lê Quang Đạo – Mễ Trì, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội được mở bán với giỏ hàng gần nghìn căn. Giá chủ đầu tư đưa ra trung bình 130 triệu đồng một m2, chưa gồm VAT và phí bảo trì, gấp đôi so với giai đoạn đầu họ mở bán 4 năm trước. Các sản phẩm có diện tích 34-150 m2, tương ứng 1-4 phòng ngủ.

Xuân Hải, một môi giới chuyên phân khúc chung cư phía tây, cho biết căn hộ nhỏ nhất tại dự án có giá khoảng 4,4 tỷ đồng với một phòng ngủ. Căn đắt nhất lên đến gần 23 tỷ đồng diện tích 150 m2, tức khoảng 152 triệu đồng một m2 (gồm VAT và phí bảo trì). Môi giới này cho biết trục căn này có tầm view ngắm pháo hoa nên đắt đỏ nhất dự án. Một số căn vị trí góc, diện tích 114-121 m2 có giá 18-19,4 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Hải cho hay, để lấy được căn hộ ưng ý, khách hàng sẽ phải trả thêm khoản chênh (phí lấy căn ngoại giao) hàng trăm triệu đồng cho sàn giao dịch, với lý do “số booking gấp 8 lần quỹ hàng, ai sẵn sàng trả chênh thì có quyền sở hữu”.

Theo ghi nhận của VnExpress, nửa đầu năm nay, rổ hàng chung cư mới tại Hà Nội tiếp tục đội giá cao hơn trước. Tại huyện Đông Anh, dự án chung cư cao cấp trong đại đô thị được chào 90-100 triệu đồng một m2, cạnh tranh với quận trung tâm. Căn ba phòng ngủ tại dự án này giá từ 7,5 tỷ đồng với diện tích 75 m2.

Hay một dự án căn hộ gồm 5 tòa tháp ở mặt đường Võ Chí Công, quận Tây Hồ mở rổ hàng cho khách giữ chỗ (booking) từ cuối năm ngoái với giá rumor – mức thăm dò phản ứng của thị trường, chưa chính thức – từ 6.800 USD, tương đương khoảng 170 triệu đồng một m2, chưa gồm VAT. Dòng căn sky villa thông tầng tại dự án này được chào giá từ 25 tỷ đồng.

Với ngưỡng 15-22 tỷ đồng, rổ hàng chung cư “rượt đuổi” với phân khúc nhà liền thổ cùng khu vực phía tây. Đơn cử, quỹ căn liền kề diện tích 90-100 m2, mặt tiền 5 m giáp đường Lê Quang Đạo kéo dài đang chào 21-23 tỷ đồng, cạnh tranh với căn hộ 4 phòng ngủ tại dự án ở ngã tư Mễ Trì.

Hay tại khu đô thị gần đường Xuân Phương, một số căn liền kề vị trí góc, view công viên có giá 21-22 tỷ đồng. Một số căn nhỏ hơn, diện tích 75 m2, giá gần 15 tỷ đồng. Trong khi đó, tại khu đô thị ở khu vực Vân Canh, Hoài Đức, quỹ hàng nhà liền kề 80 m2 đang giao dịch chuyển nhượng khoảng 16-17 tỷ đồng. Các căn này cao 4 tầng, diện tích sử dụng 275 m2, mặt tiền 5m.

Hãng dịch vụ bất động sản Savills cho biết hơn 60% nhà thấp tầng tại Hà Nội có giá trung bình 20-30 tỷ đồng. Do đó, quỹ căn chung cư mới hơn 20 tỷ đồng đang tiệm cận với khung giá nhà thấp tầng này.

Theo dữ liệu của hãng, trong 5 năm qua, giá bán sơ cấp (chủ đầu tư chào bán) chung cư Hà Nội tăng trung bình 22% một năm. Tính đến cuối quý I, quận Tây Hồ dẫn đầu về mức độ đắt đỏ với giá dự án mới trung bình 185 triệu đồng một m2, trong khi mặt bằng toàn thị trường khoảng 79 triệu đồng.

Lý giải diễn biến trên, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho rằng chủ đầu tư nào có lợi thế sẵn quỹ đất đều muốn xây dựng, kinh doanh phân khúc cao cấp trở lên để tối ưu lợi nhuận. Trong bối cảnh giá đất, chi phí đầu tư, xây dựng, nhân công ngày càng tăng, việc giảm giá bán sơ cấp hiếm khi xảy ra.

Theo ông, ở giai đoạn trước, vị trí đắc địa quyết định giá bán, nên mốc trăm triệu đồng một m2 chủ yếu gắn với quận nội đô. Hiện nay, quỹ đất trung tâm ngày càng hạn hẹp, nguồn cung cao cấp có xu hướng mở rộng ranh giới và xuất hiện ở cả vùng ven. Ông Đính cho rằng ngoài vị trí, giá bán sản phẩm còn gồm thương hiệu, mức độ đầu tư tiện ích, quản lý vận hành…

Nguyên nhân khác, theo ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, từ năm ngoái đến nay, nguồn cung chung cư mới ở Hà Nội chủ yếu là các phân khu, giai đoạn tiếp theo của khu đô thị hoặc dự án có quỹ đất chuyển nhượng thứ cấp, tập trung ở phía tây và phía đông bắc thành phố. Còn số lượng dự án được phê duyệt mới vẫn “trên đầu ngón tay”.

“Thị trường thiếu tính cạnh tranh khiến giá bán khó giảm”, ông Toản nói.

Trong khi đó, Bộ Xây dựng cho rằng giá chung cư mới tăng mạnh do tác động từ việc găm hàng để đẩy giá của một số sàn giao dịch và môi giới. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư dâng cao, giỏ hàng mới khi mở bán bị đại lý “cộng thêm giá” khi giao dịch với khách hàng. Số tiền chênh này không cố định mà phụ thuộc sức nóng của thị trường, có thể lên đến 5% giá bán.

Cùng với đó, một số chủ đầu tư cũng góp phần đẩy giá nhà ở bằng cách đưa ra mức chào bán cao, nâng lợi nhuận kỳ vọng cao hơn mức trung bình các dự án bất động sản.

Trái ngược với đà leo thang của dự án mới,thị trường chung cư thứ cấp có dấu hiệu giảm tốc nhiều tháng qua. Theo kết quả khảo sát hơn 400 dự án ở Thủ đô của Savills, 47% trong số này có giá chuyển nhượng giảm so với quý trước. Biên độ giảm tùy từng nơi, song mức trung bình khoảng 1%.

Diễn biến trên cũng được đơn vị nghiên cứu Cushman & Wakefield ghi nhận. Hãng cho biết lực cầu với phân khúc chung cư Hà Nội có dấu hiệu sụt giảm. Thị trường có hơn 4.300 căn hộ được bán ra trong quý I, giảm 53% theo quý. Tỷ lệ hấp thụ chậm lại do tâm lý khách mua giảm nhiệt, chủ yếu chờ đợi trong bối cảnh kinh tế còn khó khăn.

Trong bối cảnh giá dự án thương mại ngày càng đắt đỏ, phân khúc nhà xã hội, nhà ở bình dân được kỳ vọng giúp giải “cơn khát” an cư với phần đông người dân. Năm nay, Hà Nội dự kiến hoàn thành 8 dự án nhà xã hội với khoảng 4.670 căn và khởi công 6 dự án, hơn 10.200 căn. Thành phố sẽ chấp thuận chủ trương đầu tư cho 6 dự án mới, quy mô 10.500 căn để bổ sung nguồn cung cho các năm tiếp theo.

Dự báo cho năm 2026, đơn vị nghiên cứu Savills kỳ vọng mặt bằng giá sơ cấp sẽ giảm khi các chủ đầu tư quay trở lại phát triển phân khúc nhà ở bình dân, vốn rất khan hiếm hiện nay. “Việc tái cung cấp các căn hộ dưới 2 tỷ đồng giúp thị trường tiếp cận gần hơn với nhu cầu thực, tạo thế cân bằng bền vững giữa cung và cầu”, Savills cho hay.

Ngọc Diễm

Tại hội thảo “Livehouse – Mô hình bất động sản thế hệ mới: Giải pháp giảm áp lực giá bất động sản trong đô thị”, tổ chức ở Hà Nội, đại diện Hiệp hội Bất động sản Việt Nam và Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam cho rằng thị trường đang thiếu loại hình có công năng tích hợp, phù hợp nhu cầu ở, làm việc và kinh doanh trong bối cảnh giá đất tăng cao, quỹ đất trung tâm hạn chế.

Theo ông Phạm Nguyễn Toan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, tốc độ đô thị hóa nhanh đang đặt ra yêu cầu cao về hạ tầng và sản phẩm nhà ở. Tuy nhiên, nguồn cung khu vực trung tâm khan hiếm, khiến người mua để ở và nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc tiếp cận sản phẩm phù hợp về giá.

Bên cạnh đó, nhu cầu từ nhóm khách hàng trẻ, hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ đang thay đổi. Họ ưu tiên mô hình đa công năng, có thể kết hợp sinh hoạt, kinh doanh nhưng vẫn đáp ứng được bài toán chi phí. Đại diện Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam đánh giá, đây là khoảng trống mà thị trường chưa có lời giải hiệu quả.

Các sản phẩm như Livehouse – mô hình bất động sản tích hợp, sở hữu có thời hạn được đánh giá có tiềm năng phát triển. Livehouse được thiết kế để có thể vận hành song song giữa lưu trú và khai thác thương mại, với cấu trúc tầng trệt cho kinh doanh và tầng trên để ở hoặc cho thuê.

Dự án loại này thường tích hợp hạ tầng đồng bộ như bãi xe, xử lý rác, điện nước riêng, nhằm đảm bảo tính độc lập trong khai thác. Bên cạnh đó, với hình thức sở hữu có thời hạn nên mức giá sản phẩm dễ tiếp cận hơn so với nhà phố hoặc shophouse.

Một điểm được giới chuyên gia đánh giá cao là khả năng đáp ứng mô hình kinh tế đêm. Việc vận hành 24/7 giúp tăng khả năng tạo doanh thu, đồng thời mở rộng không gian khai thác dịch vụ đô thị. Ông Vương Duy Dũng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho rằng đây là “màu sắc mới” của thị trường, có thể tạo ra nguồn thu ổn định cho nhà đầu tư.

Liên quan đến pháp lý sở hữu có thời hạn, PGS.TS Nguyễn Quang Tuyến, Đại học Luật Hà Nội, cho biết: mô hình Livehouse đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý và được Nhà nước bảo hộ quyền tài sản. Sở hữu có thời hạn không còn là rào cản, mà trở thành cách khai thác bất động sản phù hợp với xu thế sử dụng linh hoạt, tối ưu công năng. Luật Đất đai 2024 đã quy định rõ quyền gia hạn sử dụng đất khi hết hạn. Các hướng dẫn thực hiện đã có trong Nghị định 102/2024/NĐ-CP. Điều này tạo cơ sở để nhà đầu tư yên tâm khai thác.

Theo các chuyên gia, khi người sở hữu tuân thủ đúng quy hoạch và nghĩa vụ tài chính, Livehouse sẽ vận hành hiệu quả. Mô hình này có thể trở thành công cụ điều tiết thị trường, bổ sung nguồn cung phù hợp với nhu cầu thực, tạo ra giá trị sử dụng thay vì chỉ chờ tăng giá.

Trong bối cảnh đô thị cần những mô hình bất động sản linh hoạt, giá hợp lý, Livehouse được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận mới cho cả người mua ở và nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là nhóm có vốn nhỏ hoặc cần khai thác song song nhu cầu sinh hoạt và kinh doanh.

Lan Anh

TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) là một nội dung mà TP HCM được trao cơ chế đặc thù trong Nghị quyết 98. Nếu triển khai tốt, mô hình này có thể trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, giúp thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều lĩnh vực khác.

Theo kế hoạch đề ra, đến năm 2035, TP HCM sẽ phát triển 335 km đường sắt đô thị và thí điểm phát triển 11 khu đô thị TOD. Tuy nhiên quá trình hiện thực hóa kế hoạch của thành phố đang gặp nhiều khó khăn, tốc độ triển khai chậm. Theo đánh giá của giới chuyên gia, nếu duy trì tốc độ hiện tại, thành phố có thể mất tới 100 năm để đạt được mục tiêu này.

Nhận diện những khó khăn mà TP HCM đang đối mặt khi phát triển mô hình TOD, Tiến sĩ Trần Du Lịch, cho rằng có 5 thách thức lớn cần giải quyết gồm: cơ chế, quy hoạch, ngân sách, nguồn lực và quỹ đất.

Cơ chế triển khai TOD hiện nay, theo đánh giá của ông Trần Du Lịch, phân mảnh và rời rạc, thủ tục pháp lý chồng chéo, đa khâu, liên đới nhiều sở, ban, ngành khiến quá trình phê duyệt thủ tục, phát triển dự án khó khăn.

Công tác quy hoạch của TP HCM khó xử lý, hiện trạng không khác gì một trang giấy đã bị vẽ lung tung, muốn điều chỉnh lại còn khó hơn vẽ mới.

Về cơ chế vốn và nguồn lực, hiện nay nguồn vốn vay làm TOD bị bó hẹp với quy định tổng mức dư nợ vay không vượt quá 120% số thu ngân sách thành phố được hưởng. Trong khi đó, đặc thù phát triển TOD đòi hỏi quỹ đất lớn, thời gian dài, chi phí tốn kém. Ngoài ra, các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM đang áp dụng mô hình TOD chủ yếu qua nghiên cứu độc lập dựa trên kinh nghiệm và tài liệu của các nước đi trước, nhà nước chưa có khung tiếp cận chung và nghiên cứu riêng.

Cuối cùng, thách thức khó nhằn và tốn kém nhất để làm TOD là việc giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất. Ông Lịch nhận định giá đất TP HCM đang rất cao, dự kiến chi phí bồi thường, tạo lập quỹ đất sẽ rất lớn. Cùng với cơ chế vốn bó hẹp, tính khả thi và sức hấp dẫn của TOD đối với cả khu vực nhà nước và tư nhân bị giảm sút.

Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng công tác tạo lập quỹ đất là thách thức lớn nhất khi làm TOD. Thành phố đang có khoảng 64.000 ha đất có thể phát triển đô thị nén. Trong đó có 32.000 ha đất trống không ảnh hưởng, hoặc ảnh hưởng ít đến dân cư; 9.000 ha đất nông nghiệp, sản xuất có thể chuyển đổi công năng và 23.000 ha đất có dân cư hoặc các khu chức năng. Tỷ lệ đất cần giải phóng mặt bằng hiện khá lớn.

Đất xung quanh nhà ga metro thường được xem là “đất vàng”, “đất kim cương” và thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư bất động sản.Dự án metro triển khai dài hạn, giới đầu cơ bất động sản thường lợi dụng thông tin để đi trước gom đất, thổi giá tăng cao gấp hàng chục lần, dẫn đến doanh nghiệp, nhà nước phải gánh chi phí bồi thường mặt bằng cao.

Đề ra giải pháp, theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, nhà nước cần hoàn thiện cơ chế thực thi TOD thông suốt, đồng bộ, rút ngắn thời gian thủ tục. Giải pháp cho vấn đề này là thành lập hội đồng TOD chuyên trách mọi hoạt động liên quan đến phát triển đô thị TOD, với sự điều hành của lãnh đạo thành phố. TP HCM cũng cần xây dựng cơ chế đặc thù để tạo lập quỹ đất lớn, trao thẩm quyền trong việc hoán đổi, chuyển đổi chức năng, mục đích sử dụng đất nhằm đồng bộ quỹ đất phát triển đô thị dọc các trục giao thông lớn.

Về câu chuyện nguồn vốn, ông Đặng Huy Đông, Nguyên thứ trưởng bộ Kế hoạch và Đầu tư, gợi ý cần thúc đẩy sự tham gia sâu hơn và rộng hơn của các doanh nghiệp trong nước khi phát triển đô thị TOD. Ông cho biết theo cơ chế trước đây, các nhà thầu Việt Nam chỉ ngồi ghế phụ, nhà thầu nước ngoài cầm trịch. Nhưng nếu thành phố mạnh dạn trao quyền, tạo cơ chế cho nhà thầu trong nước được phụ trách chính từng mảng theo thế mạnh đặc thù, không chỉ nhà thầu có thể nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn giúp cho chi phí triển khai đầu tư TOD giảm 30% so với trước đây.

Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Tùng, Phó nhóm TOD thuộc chương trình GCIP (thúc đẩy xây dựng các đô thị xanh bền vững), cho rằng cần tăng cường hợp tác công tư để huy động tối đa các nguồn lực đầu tư TOD. Việc tận dụng chuyên môn và nguồn vốn từ khối tư nhân cũng là kinh nghiệm nhiều nơi thực hiện TOD thành công như Hong Kong, Thâm Quyến… Trong đó, nhà nước đưa ra những kiến tạo ban đầu, sau đó tư nhân phát huy kiến tạo đó để mang lại giá trị.

Ông Nguyễn Đắc Phước, Trưởng ban quản lý dự án 3, Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, cũng đề xuất trong quá trình lập quy hoạch khu vực TOD, thành phố nên kết hợp việc lấy ý kiến và tham vấn từ người dân chịu tác động và nhà đầu tư tiềm năng có dự định phát triển dự án trong khu vực TOD. Điều này nhằm hướng tới mục tiêu đẩy nhanh quá trình lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch, đồng thời tăng khả năng tham gia của khối tư nhân trong quá trình phát triển đô thị TOD.

Về phát triển kế hoạch sử dụng nguồn quỹ đất hợp lý với các dự án đầu tư đô thị trong khu vực TOD, ông Phước đề xuất, sau khi quy hoạch khu vực TOD đã được phê duyệt, việc phát triển các dự án đô thị có thể triển khai theo 3 hình thức. Đầu tiên là đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án; tiếp đến là đấu giá quyền sử dụng đất với các lô đất sạch; cuối cùng sẽ sử dụng vốn ngân sách thành phố để đầu tư xây dựng các dự án phát triển đô thị trong lớp lõi (200 m xung quanh các nhà ga).

Phương Uyên