Giá căn hộ tăng mạnh

Bộ Xây dựng thừa nhận trong những năm gần đây, thị trường bất động sản tại nhiều tỉnh, thành – đặc biệt tại các đô thị lớn và khu vực đô thị hóa nhanh – đã xuất hiện nhiều diễn biến phức tạp, tiềm ẩn yếu tố bất ổn, gây khó khăn cho khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Theo báo cáo về nhà ở và thị trường bất động sản 9 tháng đầu năm, Bộ Xây dựng cho biết giá bán nhiều phân khúc duy trì ở mức cao và tiếp tục tăng so với cùng kỳ năm trước.

Tại Hà Nội, giá chung cư từ chủ đầu tư đạt trung bình 70-80 triệu đồng/m2, tăng gần 6% so với quý I và 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Một số dự án hạng sang được chào bán ở mức 150-300 triệu đồng/m2. Tại TPHCM, mặt bằng giá sơ cấp khoảng 75 triệu đồng/m2, ổn định so với đầu năm nhưng tăng 36% theo năm. Nhiều dự án cao cấp mở bán từ 150 triệu đồng/m2 trở lên.

Bộ Xây dựng cho rằng cần có giải pháp điều tiết phù hợp và kịp thời, đặc biệt về cơ cấu sản phẩm, giá giao dịch đất đai và nhà ở, nhằm đáp ứng nhu cầu ở thực, khắc phục bất cập và bảo đảm thị trường phát triển ổn định, lành mạnh, góp phần thực hiện mục tiêu an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.

Thị trường hướng ra vùng ven

Theo CBRE, tại Hà Nội và TPHCM, các dự án mở bán mới có giá trên 120 triệu đồng/m2 ngày càng nhiều, khiến thị trường nghiêng về phân khúc cao cấp, trong khi nguồn cung trung cấp thu hẹp, hạn chế lựa chọn của người mua ở thực.

Nguồn cung tại TPHCM vẫn khan hiếm, trong khi giá tiếp tục tăng, khiến các khu vực giáp ranh trở thành lựa chọn thay thế hợp lý cho người mua để ở. Dự báo cuối năm, TPHCM sẽ có thêm 4.300 căn hộ và 750 căn nhà thấp tầng mở bán mới.

Nếu tính cả Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, tổng nguồn cung mới năm nay dự kiến vượt 22.000 căn hộ và hơn 2.400 căn thấp tầng, cho thấy vai trò ngày càng lớn của vùng TPHCM mở rộng trong việc đáp ứng nhu cầu nhà ở.

Bà Dương Thuỳ Dung, Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam, nhận định dù nguồn cung mới tại TPHCM đã cải thiện trong quý III, thị trường vẫn khan hiếm so với nhu cầu thực, khiến giá bán tiếp tục chịu áp lực tăng ở cả thị trường sơ cấp lẫn thứ cấp. Các xu hướng chính sẽ tiếp tục dẫn dắt thị trường gồm khơi thông pháp lý và dịch chuyển ra vùng ven.

Tại Hà Nội, bà Đỗ Thu Hằng, Giám đốc cấp cao Savills Việt Nam, nhận định đà phục hồi của thị trường căn hộ sẽ được củng cố nếu các yếu tố thuận lợi như nguồn cung, thanh khoản và chính sách hỗ trợ được duy trì.

Dữ liệu quý III từ Batdongsan.com.vn cũng cho thấy xu hướng dịch chuyển dòng tiền và nhu cầu bất động sản mạnh ra vùng ven. Tại miền Bắc, Hải Phòng, Hưng Yên, Hòa Bình và Bắc Giang chiếm tới 80% tổng mức quan tâm. Trong khi miền Nam, các khu vực vệ tinh của TPHCM như Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu và Long An chiếm 84% mức độ quan tâm toàn khu vực.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa có văn bản góp ý dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 100 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch HoREA – đề nghị sửa đổi quy định về lãi suất cho vay bằng 5,4%/năm bởi mức này quá cao. Con số hợp lý nên là 4,8%/năm, như mức Thủ tướng hàng năm quyết định lãi suất ưu đãi, giai đoạn 2021-7/2024.

Trong trường hợp cần thiết phải thay đổi mức lãi suất cho vay thì các đơn vị có liên quan trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định tạo cơ chế linh hoạt để quy định chính sách lãi suất cho vay ưu đãi để mua, thuê mua nhà ở xã hội tùy thuộc nguồn lực của ngân sách nhà nước trong từng năm tài chính.

Đồng thời, Hiệp hội đề nghị Ngân hàng Nhà nước, không phải Ngân hàng Chính sách xã hội chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các đơn vị có liên quan trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định lãi suất cho vay. Bởi Ngân hàng Nhà nước là cơ quan ngang Bộ, ngang hàng với Bộ Xây dựng nên việc phối hợp giữa 2 cơ quan này sẽ đạt hiệu quả tốt hơn.

Một vấn đề khác là Luật Nhà ở 2023 quy định sau 5 năm, bên mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở và bên bán không phải nộp tiền sử dụng đất. Trừ trường hợp nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ thì bên bán phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ. Điều 42 Nghị định 100 quy định bên bán phải nộp 50% tiền sử dụng đất.

Tuy nhiên, ông Lê Hoàng Châu cho rằng mức nộp 50% tiền sử dụng đất là quá cao, nhất là bảng giá đất (điều chỉnh) của các địa phương ban hành theo quy định tại khoản 1 Điều 257 Luật Đất đai 2024 đã tích hợp các hệ số điều chỉnh giá đất vào bảng giá đất nên các mức giá đất tăng nhiều lần so với trước đây.

Vì vậy, Hiệp hội đề nghị bổ sung quy định về người mua nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm được bán lại nhà ở này và đề nghị bên bán chỉ phải nộp lại 20% tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Về lâu dài, Hiệp hội đề nghị Bộ Xây dựng trình Chính phủ và cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi theo hướng đề nghị quy định chính sách cho các đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội được mua, thuê mua nhà ở xã hội riêng lẻ sau 5 năm được bán lại.

Bên bán không phải nộp lại tiền sử dụng đất, để các đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội được hưởng chính sách miễn tiền sử dụng đất một lần trong đời.

Giá căn hộ tăng gấp 3 nhờ tuyến metro số 1

Sáng nay (19/11), hội thảo về Hành trình hiện thực hóa đô thị TOD Việt Nam được phối hợp tổ chức giữa DKRA Group và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam.

Nói tại hội thảo, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Tiếp thị dự án nhà ở CBRE Việt Nam – nói căn hộ dọc metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã tăng giá mạnh sau khi tuyến này đi vào vận hành. Mức độ tăng giá phổ biến khoảng 20-50%, một số dự án nằm gần nhà ga thậm chí tăng tới 150-200%.

Nhìn rộng ra câu chuyện thế giới, một số thị trường tương đồng như Singapore, Hong Kong, Seoul, Bangkok đều có giá căn hộ tăng cao sau khi vận hành tuyến metro. Lúc này, TOD (Transit-Oriented Development, mô hình phát triển đô thị nén, mật độ cao, đa chức năng xung quanh các nhà ga) được nhìn nhận đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển quy hoạch đô thị và quy hoạch dự án.

Ông Kiệt cho rằng có nhiều yếu tố tác động tới giá trị bất động sản quanh TOD, gồm tiết kiệm thời gian di chuyển; tiếp cận mọi dịch vụ mà không cần dùng xe; cho phép xây dựng mật độ cao, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận; giá trị thương mại cao từ khách bộ hành; giảm nhu cầu và chi phí vận hành xe cá nhân…

Vị này cũng nói thêm sự thành công của mô hình TOD đến từ nhiều yếu tố, bao gồm pháp lý, nguồn vốn, thu hút đầu tư tư nhân và kết nối hoàn chỉnh. Trong đó, quy hoạch 1/500 phải công khai, minh bạch trước khi kêu gọi đầu tư để ngăn chặn đầu cơ; cần vốn giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch; môi trường pháp lý rõ ràng để thu hút nhà đầu tư có năng lực và tiềm lực tài chính…

Đặc biệt, ông Kiệt nhấn mạnh tới mô hình TOD phải thực sự hoàn chỉnh, đưa nhiều mô hình sản phẩm thương mại vào kinh doanh kết hợp với nhà ga; cần vỉa hè, cầu đi bộ kết nối để người dân có thể một bước tiếp cận nhà ga thay vì phải dùng các phương tiện cá nhân làm trung chuyển.

Ông cho rằng việc giá căn hộ dọc tuyến metro số 1 tăng cho thấy người dân sẵn sàng chấp nhận trả mức cao hơn để sử dụng và trải nghiệm những tiện ích từ hệ thống giao thông công cộng. Tiềm năng từ TOD khá rõ nên các doanh nghiệp cũng sẵn sàng chuẩn bị quỹ đất, mô hình phát triển dự án dọc các tuyến metro. Thậm chí nhiều chủ đầu tư lớn còn chủ động đề xuất làm các tuyến metro gắn với phát triển đô thị.

Ông Phạm Lâm –  Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc DKRA Group – nói xu hướng đô thị trong tương lai bắt buộc phải dịch chuyển sang mô hình TOD, giúp người dân tiếp cận nơi ở – làm việc trong phạm vi rộng hơn, thậm chí ở bán kính 50-200km quanh khu vực trung tâm mà không phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Mô hình TOD không chỉ giảm áp lực giao thông, hạn chế ô nhiễm mà còn tạo ra một lối sống mới cho cư dân đô thị. Trong bối cảnh giá nhà ngày càng tăng và người dân khó tiếp cận nhà ở, ông nhấn mạnh quy hoạch và hạ tầng giao thông sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển và cải thiện khả năng sở hữu nhà.

Làm sao để vận hành TOD hiệu quả?

Nêu quan điểm, TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn nói 10 chiến lược quy hoạch theo mô hình TOD nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho các đô thị Việt Nam.

Theo đó, hệ sinh thái TOD cần được hình thành cho mọi nhóm đối tượng, đồng thời quy hoạch phải được tích hợp đa ngành ngay từ giai đoạn đầu. Chuyên gia nhấn mạnh vai trò của hợp tác công – tư, cũng như yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho việc lập kế hoạch tạo ngân sách từ quỹ đất TOD.

Bên cạnh đó, chiến lược cũng đặt trọng tâm vào mô hình quản lý xây dựng và vận hành gắn với hệ thống giao thông và đô thị TOD phù hợp; phát triển môi trường thân thiện – ứng dụng điều kiện làm việc TOD cho người đi bộ; tích hợp chiếu sáng cộng đồng trên các tuyến; ứng dụng công nghệ thông minh và tăng cường vai trò doanh nghiệp metro.

Các định hướng khác bao gồm phát triển linh hoạt theo từng giai đoạn và kết nối liên vùng theo mô hình TOD đa cực, đa trung tâm nhằm bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả khai thác của toàn hệ thống.

Dù TOD đã được đề cập suốt 1-2 thập kỷ trên thế giới nhưng tại Việt Nam, ông Nam Sơn cho biết đến năm 2022 mô hình này mới chính thức được đưa vào hệ thống quy hoạch quốc gia. So với nhiều quốc gia trong khu vực, Việt Nam vẫn còn khá thiếu kinh nghiệm, mới chỉ có khoảng 3 năm tiếp cận bài bản và đến nay chưa hình thành khu đô thị TOD đúng nghĩa.

Theo chuyên gia, Việt Nam chưa có khu đô thị TOD thực sự. Nhiều người lầm tưởng tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã hoàn thiện nhưng thực tế vẫn còn khoảng 2/3 đoạn tuyến chưa được triển khai đầy đủ. Vì vậy, kỳ vọng ông Sơn đặt ra là phải chuẩn bị song song: vừa hoàn thiện tuyến số 1 đúng chuẩn TOD, vừa xây dựng kế hoạch tham vọng cho mạng lưới 10 tuyến metro trong vòng 10 năm tới.

Chuyên gia giải thích dọc tuyến metro số 1 đã xuất hiện một vài dự án đầu tư theo mô hình TAD (phát triển lân cận tuyến giao thông), nhưng vẫn chưa chạm tới chuẩn TOD thực thụ. TOD đòi hỏi người dân có thể bước xuống tàu và đi bộ đến các chức năng thiết yếu: dịch vụ thương mại, cửa hàng, khu mua sắm, bệnh viện… Nghĩa là “Transit” mới chỉ hoàn thành, còn “OD” – các chức năng đô thị trong vùng ảnh hưởng của TOD – gần như chưa được định hình.

Theo đánh giá của ông Sơn, 2/3 chặng đường còn lại để hình thành TOD đúng nghĩa chính là khả năng thuyết phục được hàng trăm nghìn cư dân chuyển về sinh sống, làm việc, học tập… quanh các ga metro. Khi đó, lưu lượng giao thông nội đô mới có thể giảm đáng kể, tạo ra tác động tích cực đến toàn bộ cấu trúc đô thị.

Ông Sơn còn nhấn mạnh, cốt lõi của phát triển đô thị theo mô hình TOD nằm ở việc đổi mới tư duy. Nếu trước đây, các dự án metro được quy hoạch rồi mới kêu gọi đầu tư, xác định vùng ảnh hưởng hay định giá đất, thì cách tiếp cận này đã không còn phù hợp. Mô hình TOD đòi hỏi sự tham gia đa ngành và hợp tác công – tư ngay từ bước đầu tiên.

Ông cho rằng nhiều quy hoạch metro hiện nay được xây dựng trước cả khi TOD được đưa vào chủ trương quốc gia năm 2022. Nếu tiếp tục dựa trên những bản quy hoạch cũ này, các đô thị rất khó tạo ra lợi thế cạnh tranh, thậm chí có nguy cơ tụt hậu. Vì vậy, điều quan trọng là phải xem xét điều chỉnh hướng tuyến, vị trí nhà ga và các thông số cấu trúc đô thị ngay từ giai đoạn quy hoạch chi tiết.

Trong cách tiếp cận mới, nhà đầu tư chiến lược cần tham gia từ đầu để cùng Nhà nước thiết kế mô hình phát triển phù hợp. Khu vực công đảm nhiệm xây dựng khung chính sách, còn khu vực tư cung cấp nguồn lực tài chính, trên cơ sở có cơ chế minh bạch về khả năng sinh lời và phân chia lợi ích. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để hình thành hệ sinh thái TOD đúng nghĩa và thu hút được dòng vốn dài hạn.