Tại diễn đàn phát triển khu công nghiệp chiều 29/5, ông Nguyễn Văn Tiến, Phó chủ tịch Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam (VIREA), cho biết xu hướng phát triển khu công nghiệp thông minh, tích hợp đang ngày càng lan rộng.

Mô hình này sử dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn và tự động hóa để tối ưu hóa quy trình sản xuất, thúc đẩy phát triển bền vững. Khu công nghiệp thông minh tạo ra hệ sinh thái kết nối, nơi doanh nghiệp có thể cải thiện chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và tác động môi trường.

Ông Tiến cho hay có ba yếu tố thúc đẩy quá trình chuyển đổi khu công nghiệp truyền thống sang mô hình thông minh gồm công nghệ, áp lực từ nhà đầu tư quốc tế và khả năng cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một khảo sát của VIREA chỉ ra hơn 60% doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có xu hướng lựa chọn các khu công nghiệp đã tích hợp hệ thống quản lý thông minh và khả năng cung cấp dữ liệu vận hành theo thời gian thực.

“Doanh nghiệp ngoại ngày càng chú trọng hạ tầng công nghệ, khả năng tích hợp số hóa của khu công nghiệp, bên cạnh chi phí sản xuất và vị trí địa lý”, ông Tiến cho hay.

Cùng quan điểm, ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thông tin và hỗ trợ đầu tư phía Bắc, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), cho biết Việt Nam có nhiều lợi thế phát triển khu công nghiệp thông minh, sinh thái.

4 tháng đầu năm, Việt Nam thu hút hơn 13,8 tỷ USD tổng vốn FDI đăng ký, tăng gần 40% so cùng kỳ. Vốn đăng ký cấp mới có hơn 1.200 dự án, đạt 5,6 tỷ USD. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm đa số với tổng vốn đăng ký đạt gần 3,4 tỷ USD.

Ông Bình nhìn nhận dòng vốn FDI đang dịch chuyển mạnh mẽ sang các ngành công nghệ cao, thân thiện môi trường. Bởi nhà đầu tư không chỉ quan tâm chi phí sản xuất mà còn yêu cầu khắt khe về hạ tầng thông minh, cam kết phát thải thấp và lực lượng lao động kỹ thuật số.

“Chỉ khi chúng ta tạo dựng được những khu công nghiệp thông minh, tích hợp mới có thể cạnh tranh trong cuộc đua thu hút FDI chất lượng cao”, ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang mô hình thông minh, tích hợp gặp không ít thách thức. Ông Nguyễn Văn Tiến cho biết nhiều khu công nghiệp vẫn chưa đồng bộ hạ tầng kỹ thuật như thiếu nhà ở công nhân, hạ tầng logistic, hệ thống xử lý môi trường đạt chuẩn. Ngoài ra, có hơn một nửa số khu công nghiệp vẫn trong giai đoạn đền bù, giải phóng mặt bằng. Nhiều khu chưa khai thác hiệu quả dẫn tới lãng phí tài nguyên đất, vốn đầu tư công.

Theo chuyên gia, Việt Nam chủ yếu thu hút FDI ở các ngành sử dụng nhiều lao động, giá trị gia tăng thấp, ít có sự lan tỏa công nghệ. Do đó, các mô hình tiên tiến như khu công nghiệp sinh thái, công nghệ cao, tích hợp còn hạn chế về số lượng. Tình trạng thiếu hụt lao động chất lượng cao, nhất là lĩnh vực tự động hoá, quản trị sản xuất hiện đại ngày càng gia tăng.

Trước thực trạng trên, ông Phạm Thanh Bình cho rằng khu công nghiệp không thể tồn tại như một thực thể đơn lẻ mà cần được quy hoạch tích hợp với đô thị, cảng biển, cao tốc, và các trung tâm đổi mới sáng tạo, giáo dục, logistics. Điều này đòi hỏi tư duy phát triển liên ngành và sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương trong vùng.

Ông đề xuất xây dựng bộ tiêu chí cụ thể về việc cấp phép, vận hành các khu công nghiệp thông minh, sinh thái, đồng thời có chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng cho những các dự án áp dụng mô hình tuần hoàn nước, tái chế chất thải và sử dụng năng lượng sạch. “Mô hình khu công nghiệp tuần hoàn cần được khuyến khích và nhân rộng”, ông Bình cho hay.

Tại diễn đàn, bà Nguyễn Thi Dung, Phó chủ tịch VIREA cũng nhấn mạnh giai đoạn 2025 – 2030 là thời điểm “vàng” để các doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng khu công nghiệp. Bởi nhu cầu đất công nghiệp dự báo tiếp tục tăng mạnh và nguồn cung mới đang được bổ sung đáng kể. Theo quy hoạch, đến năm 2030, ngoài 435 khu công nghiệp đang hoạt động, Việt Nam còn có 221 dự án quy hoạch mới, 74 dự án dự kiến mở rộng và 23 khu điều chỉnh quy hoạch.

Theo bà Dung, khu công nghiệp tương lai không chỉ là “nơi đặt nhà máy” mà cần trở thành hệ sinh thái tích hợp, có đầy đủ ưu thế về công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực chất lượng cao và cam kết mạnh mẽ với môi trường. “Đây sẽ là bệ phóng để Việt Nam không chỉ giữ vững vị trí trong cuộc chơi, mà còn tạo dấu ấn riêng trên bản đồ đầu tư quốc tế”, bà nói.

Ngọc Diễm

Theo báo cáo từ hãng tư vấn bất động sản Knight Frank Việt Nam, quý I, thị trường căn hộ TP HCM ghi nhận sự trầm lắng cả cung lẫn cầu. Nguồn cung mới xuống mức thấp nhất trong 5 năm và thanh khoản cũng sụt giảm so với quý trước đó.

Cụ thể, 3 tháng đầu năm, toàn thành phố chỉ ghi nhận 689 căn hộ được bán ra thành công. Tỷ lệ hấp thụ đạt 16%, giảm gần 47% so với mức tiêu thụ trung bình ghi nhận năm 2024 và quay về bằng với sức mua thời điểm đầu năm ngoái (khi thị trường còn trầm lắng).

Không chỉ sức hấp thụ của thị trường thấp, quý vừa qua, TP HCM cũng có số lượng sản phẩm mở bán mới thấp nhất kể từ năm 2020 đến nay. Thành phố chỉ có 619 căn hộ mở bán mới (chủ đầu tư mở bán lần đầu) cùng với hơn 3.600 sản phẩm tồn kho từ các đợt mở bán trước đó, tổng nguồn cung sơ cấp vào khoảng 4.200 căn hộ.

Diễn biến tương tự cũng được ghi nhận bởi Công ty tư vấn thị trường DKRA Group. Theo đơn vị này, trong quý I, TP HCM có khoảng hơn 6.800 căn hộ mở bán sơ cấp (gồm sản phẩm mới và hàng tồn kho), nhưng chỉ có khoảng 1.000 căn hộ được chào bán thành công, tỷ lệ tiêu thụ đạt 15% trên tổng nguồn cung. Con số này giảm gần 60% so với lượng tiêu thụ ghi nhận ở quý IV/2024. Phần lớn sức mua rơi vào các dự án mở bán mới, trong khi rổ hàng tồn kho tiếp tục bị “chê” do giá bán cao và phần nhiều là căn diện tích lớn, vị trí không đẹp.

Lý giải yếu tố khiến thanh khoản căn hộ TP HCM giảm sâutrong quý I, các đơn vị nghiên cứu cho là do rổ hàng mở bán đầu năm kém đa dạng, phần lớn là sản phẩm cũ với giá cao khiến người mua chưa thực sự hào hứng.

Theo Knigh Frank, quý vừa qua 80% sản phẩm bán thành công rơi vào rổ hàng mới, ra mắt lần đầu tiên. Trong khi đó, giỏ hàng tồn kho chỉ tiêu thụ được khoảng 11%. Ngoài ra hơn 90% rổ hàng tồn kho chào bán sơ cấp trong quý thuộc loại trung cao cấp, phân khúc bình dân (dưới 55 triệu đồng mỗi m2) chỉ chiếm 10%.

Ông Sơn Hoàng, Phó giám đốc định giá và tư vấn Knight Frank Việt Nam, cho biết nguồn cung căn hộ TP HCM quý vừa qua phần lớn đều thuộc phân khúc giá cao, bình quân khoảng 3.648 USD mỗi m2 (hơn 91 triệu đồng), tăng 12% so với cùng kỳ. “Người mua nhà có xu hướng tìm kiếm các lựa chọn hợp túi tiền hơn trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động khiến phân khúc giá cao khó bán hơn”, ông Sơn Hoàng cho hay.

Cùng quan điểm, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, nhận định bên cạnh yếu tố thời điểm (quý I rơi vào đợt nghỉ Tết Nguyên đán), sức mua căn hộ TP HCM giảm do tác động từ giá và sự kém đa dạng nguồn hàng.

Theo ông Thắng, 73% (tương đương hơn 5.000 căn) căn hộ mở bán tại TP HCM trong 3 tháng đầu năm thuộc phân khúc cao cấp, giá trên 75 triệu đồng mỗi m2; 22% có giá từ 40-70 triệu đồng mỗi m2 và chưa đến 5% có giá dưới 40 triệu đồng mỗi m2, vượt tài chính số đông. Người mua nhà ở TP HCM có xu hướng dạt về tỉnh để tìm kiếm các bất động sản vừa túi tiền, trong bối cảnh nhà ở đô thị này không còn dành cho người thu nhập trung bình, thấp.

Dự báo về thị trường căn hộ TP HCM 3 quý tới, Knight Frank cho biết thành phố dự kiến đón thêm khoảng 5.900 căn hộ mới gia nhập. Từ nay đến năm 2028, nguồn cung căn hộ sẽ đạt hơn 63.000 căn. Trong đó, TP Thủ Đức dẫn dắt nguồn cung với 40% thị phần, còn khu Nam và Tây chiếm 17% mỗi khu vực. Đến năm 2028, giá bình quân căn hộ TP HCM có thể đạt 4.300 USD mỗi m2 (tương đương 110 triệu đồng).

Xét về thanh khoản, các quý tới, thanh khoản căn hộ TP HCM sẽ hồi phục tốt hơn, nhờ được thúc đẩy bởi khuôn khổ pháp lý mới cũng như sự tăng nhiệt từ nhiều dự án hạ tầng trọng điểm. Dù vậy khó có đột phá do nguồn cung hạn chế và sự cạnh tranh bởi rổ hàng giá rẻ từ các thị trường lân cận.

DKRA Group cũng nói nguồn cung có thể vẫn sẽ thiếu hụt, giá tiếp tục tăng trong năm nay, qua đó người mua nhà đổ về tìm cơ hội an cư ở các dự án cũ, giá cạnh tranh. Giao dịch thứ cấp (người mua nhà rao bán lại) căn hộ dự báo sôi động, đặc biệt ở các dự án được tháo gỡ pháp lý và rổ hàng giá trên dưới 4 tỷ đồng.

Phương Uyên

TP HCM trong tháng 3 đã cấm các hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, Airbnb…) tại các dự án chung cư. Quy định này dự kiến áp dụng rộng rãi với các thị trường khác tại Việt Nam. Dù vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư, giới chuyên gia cho rằng đây là cơ hội để chuyên nghiệp hóa hoạt động lưu trú du lịch.

Đánh giá tác động của chính sách trên diện rộng, ông Mauro Gasparott, Giám đốc cấp cao bộ phận tư vấn khách sạn Savills Đông Nam Á, cho rằng mô hình kinh doanh Airbnb tại các chung cư giúp mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra nhiều vấn đề phức tạp về an ninh, dịch vụ và tạo sự cạnh tranh cho các ngành lưu trú du lịch hợp pháp là khách sạn, căn hộ dịch vụ. “Việc cấm mô hình Airbnb trong chung cư có thể mang lại nhiều lợi ích cho các kênh lưu trú du lịch kể trên”, ông nói.

Xét theo từng loại hình, ông Mauro Gasparott cho rằng tổng nguồn cung Airbnb hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với số lượng phòng khách sạn. Do đó, cấm dịch vụ này sẽ là cơ hội cho các khách sạn boutique (khách sạn có sức chứa nhỏ cung cấp dịch vụ cá nhân) phát triển, còn tác động đến thị trường khách sạn nói chung là không lớn.

“Với phân khúc căn hộ dịch vụ, căn hộ du lịch (condotel) vốn có sự tương đồng với Airbnb về tiện ích, dịch vụ và đối tượng khách hàng sẽ là loại hình nhận thấy những lợi ích rõ rệt nhất sau lệnh cấm”, ông nhìn nhận.

Nguồn cung căn hộ dịch vụ, du lịch mang thương hiệu tại TP HCM vẫn còn thấp so với các thủ đô khác trong khu vực châu Á, việc hợp thức hoá căn hộ condotel vẫn còn nhiều khó khăn khiến mô hình này chưa nở rộ ở các đô thị lớn. Một khi kênh lưu trú là Airbnb, bị ngăn chặn, phân khúc căn hộ dịch vụ, du lịch sẽ thu hút thêm nhóm lưu trú ngắn ngày, đặc biệt khi được tích hợp vào các dự án phức hợp có văn phòng hoặc khu bán lẻ, tạo ra mô hình lưu trú bền vững hơn.

Ông Mauro Gasparott dự báo sắp tới thị trường sẽ chứng kiến sự gia tăng của các đơn vị vận hành căn hộ dịch vụ nhỏ lẻ và độc lập tại nhiều khu vực khác nhau trong các thành phố lớn, nhằm lấp đầy khoảng trống Airbnb và đáp ứng nhu cầu thay đổi của người dùng.

Bên cạnh đó, theo chuyên gia Savills, với sự gia tăng của các quy định kiểm soát mô hình Airbnb, Việt Nam có thể chứng kiến sự phát triển của các nền tảng cho thuê ngắn hạn chuyên nghiệp và hợp pháp, hoặc các mô hình kết hợp giữa nhà ở và lưu trú. Những hình thức này vừa tuân thủ quy định của chính phủ trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu thị trường, tương tự các mô hình căn hộ dịch vụ cao cấp (branded residences) hoặc condotel phát triển trên đất thương mại, cung cấp sản phẩm phù hợp với nhu cầu mua để cho thuê (buy to lease).

Theo đại diện Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars), Luật Nhà ở 2023 quy định rất rõ chung cư sử dụng cho mục đích để ở, không được sử dụng vào mục đích khác. Việc cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn theo ngày, theo giờ về mặt pháp lý cần được hiểu là hoạt động kinh doanh lưu trú ngắn ngày.

Một khi đã nhận định là kinh doanh phải gắn với các dịch vụ quản lý chuyên nghiệp, tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy… Còn với loại hình nhà ở vốn được phát triển không có chức năng này, khi cho thuê để lưu trú dễ dẫn tới tình trạng quá tải dịch vụ, tiện ích, an ninh trật tự không đảm bảo…

Ban quản trị chung cư cũng không có kỹ năng, chuyên môn vận hành như quản lý khách sạn nên khó quản lý được khách ra vào, vừa không khai thác tốt du lịch vừa dễ gây hệ lụy an toàn, chất lượng dịch vụ cho lưu trú. Nên việc cấm cho thuê căn hộ chung cư để lưu trú ngắn ngày được chuyên gia Vars nhận định là hợp lý. Các địa phương nên tạo điều kiện cho những mô hình lưu trú du lịch chuyên nghiệp phát triển, vừa tăng tính trải nghiệm du lịch, vừa hợp pháp và hài lòng các bên.

Theo Savills, cấm Airbnb phản ánh nỗ lực của chính phủ trong việc chuyên nghiệp hóa lĩnh vực cho thuê. Với cư dân, quy định này có thể mang lại lợi ích khi hạn chế việc sử dụng sai mục đích các tiện ích chung và nâng cao an ninh trong tòa nhà. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư bất động sản nhắm đến lợi nhuận từ cho thuê ngắn hạn, lệnh cấm có thể làm giảm khả năng gia tăng thu nhập từ tài sản.

Ngoài ra việc ngăn chặn lưu trú ngắn hạn sẽ có những tác động nhất định đến thị trường du lịch khi đây là lựa chọn lưu trú ưa chuộng của các khách du lịch theo nhóm, tìm kiếm sự linh hoạt và trải nghiệm sống như người bản địa mà khách sạn truyền thống khó đáp ứng. Mô hình này cũng đóng góp trực tiếp vào nền kinh tế địa phương, nổi tiếng với việc tạo ra những trải nghiệm du lịch chân thực, nhờ sự kết nối trực tiếp giữa chủ nhà và khách thuê.

Việc hạn chế thuê ngắn hạn trong căn hộ chung cư có thể làm giảm sức hút đối với nhóm khách du lịch theo hình thức trải nghiệm và những người làm việc từ xa. Bởi những người này thường sử dụng các căn hộ này như nơi lưu trú dài hạn kết hợp giữa công việc và sinh hoạt, đặc biệt là tại các điểm đến ven biển như Nha Trang hay Đà Nẵng.

Dù vậy, ông Mauro Gasparott cho rằng thị trường Việt Nam rất linh hoạt và sẽ luôn có sự điều chỉnh phù hợp với những thay đổi từ chính sách. Quy định này có thể mang lại những thay đổi đáng kể trong cách thị trường cho thuê ngắn hạn vận hành, ảnh hưởng đến các nhà đầu tư, người thuê, và cả ngành du lịch nhưng cũng sẽ mở ra cơ hội mới cho các mô hình lưu trú chuyên nghiệp, hợp pháp và tuân thủ quy định chặt chẽ hơn.

Phương Uyên