Thị trường bất động sản Mỹ năm 2025 đang chứng kiến một nghịch lý thú vị: Công nghệ càng hiện đại, người mua nhà càng mệt mỏi. 

Không còn dừng lại ở các công cụ chỉnh sửa màu sắc đơn thuần, AI đang can thiệp sâu vào cấu trúc hình ảnh, tạo ra một hiện tượng mà giới chuyên môn gọi là “housefished” – mượn từ khái niệm “catfish” (lừa tình qua mạng). Những ngôi nhà trên web thì đẹp như mơ, nhưng thực tế lại là những cú lừa ngoạn mục, đẩy người mua vào ma trận thông tin hỗn loạn và tốn kém.

Cú lừa thị giác và bài toán chi phí cơ hội

Trong đầu tư bất động sản, thông tin chính xác là tài sản quý giá nhất. Tuy nhiên, AI đang làm xói mòn tài sản này. Claire Boston, một phóng viên cao cấp, đã ghi nhận tình trạng ngày càng nhiều người mua nhà tại Mỹ rơi vào cảnh dở khóc dở cười khi tin vào những bức ảnh đã được “tút tát” quá đà.

Những dấu hiệu nhận biết đang dần trở nên phổ biến: Bề mặt tường láng mịn bất thường, thảm cỏ xanh mướt không một chiếc lá úa. Thậm chí, đôi khi những chiếc đèn chùm sang trọng hay cửa sổ thoáng đãng xuất hiện trong ảnh lại hoàn toàn không tồn tại ở đời thực.

Megan Kolstad, một môi giới bất động sản tại St. Paul (Minnesota), là nhân chứng sống cho trào lưu méo mó này. Trong một lần dẫn khách đi xem nhà, cô và khách hàng đã sững sờ khi phát hiện bức ảnh rao bán trên mạng có một ô cửa sổ phòng ngủ rất đẹp, nhưng thực tế bức tường đó lại kín mít.

“Điều đó thực sự gây hiểu lầm nghiêm trọng”, Kolstad bức xúc. Từ góc độ kinh doanh, đây không chỉ là sự lừa dối về thẩm mỹ mà là sự lãng phí nguồn lực khổng lồ. Khách hàng và môi giới mất thời gian di chuyển, sắp xếp lịch trình chỉ để đối chiếu những gì thấy trên mạng với thực tế phũ phàng.

“Khi đến nơi, chúng tôi chỉ mải so sánh ảnh mạng với thực tế, và việc đó rất lãng phí thời gian”, Kolstad nhấn mạnh. Trong một thị trường cạnh tranh, thời gian là tiền bạc. Việc bị thu hút bởi một sản phẩm ảo đồng nghĩa với việc nhà đầu tư có thể đã bỏ lỡ một cơ hội thực tế khác tốt hơn ở nơi khác.

Sonia Rodriguez, một môi giới thuộc Redux Group ở Bắc Virginia, cũng chia sẻ trải nghiệm tương tự. Cô từng đi tiền trạm một căn nhà được quảng cáo là trống trải, sạch sẽ (nhờ kỹ thuật dàn dựng ảo). Nhưng khi bước vào, hiện trạng là một mớ hỗn độn đồ đạc của chủ nhà đang ở, cộng với hệ thống ánh sáng tồi tệ khác xa trên ảnh.

“Tôi đến xem trước và nghĩ ngay: Không ổn rồi”, Rodriguez kể lại. Quyết định không đưa khách đến xem sau đó của cô là một hành động quản trị rủi ro cần thiết. Nếu không, uy tín của nhà môi giới sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi sự thiếu trung thực của hình ảnh niêm yết.

Ranh giới giữa marketing và gian lận

Cần phải phân biệt rõ ràng giữa làm đẹp và lừa dối. Dàn dựng ảo (dùng phần mềm thêm nội thất vào ảnh phòng trống) từ lâu đã là một công cụ marketing hợp pháp và hiệu quả, giúp người mua hình dung tiềm năng của không gian sống. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của AI tạo sinh đang đẩy mọi thứ đi quá giới hạn đạo đức.

Vấn đề nằm ở chỗ, các công cụ AI hiện nay không chỉ “trang điểm” mà còn “phẫu thuật thẩm mỹ” cho ngôi nhà. Nathan Cool, một nhiếp ảnh gia bất động sản kỳ cựu 15 năm tại California, gọi đây là những ảo giác của AI. Ông ủng hộ việc dùng công nghệ để chỉnh sửa ánh sáng hay màu sắc cho nhanh gọn, nhưng kịch liệt phản đối việc thay đổi cấu trúc vật lý.

“Những dấu hiệu cảnh báo bắt đầu xuất hiện khi tôi nghĩ: Khoan đã”, Cool phân tích. “Mọi thứ bắt đầu thay đổi cấu trúc. Tường dài hơn. Cửa sổ lớn hơn. Thậm chí có thể xuất hiện thêm một góc nhà”.

Khi AI tự ý thêm một góc nhà hay nới rộng cửa sổ, nó đang tạo ra một bản mô tả sai lệch về tài sản. Hãy tưởng tượng một nhà đầu tư xuống tiền đặt cọc vì thích độ thoáng của căn phòng, để rồi phát hiện ra độ thoáng đó chỉ là sản phẩm của thuật toán photoshop.

Kolstad còn đưa ra ví dụ về sự sắp đặt phi lý trí của AI: Một bộ sofa chữ L khổng lồ cho 8 người được nhét vào không gian chật hẹp, chắn ngang cửa sổ. “Thực tế thì một chiếc ghế lớn như vậy không thể nào vừa với không gian đó”, cô nói. Điều này đánh lừa cảm nhận của người mua về diện tích thực tế – một chỉ số quan trọng trong định giá bất động sản. Khi kích thước và công năng bị bóp méo, rủi ro định giá sai tài sản sẽ tăng lên theo cấp số nhân.

Siết chặt quy định: Hồi chuông cảnh tỉnh cho thị trường

Trước làn sóng “fake news” trong hình ảnh bất động sản, cơ chế tự điều chỉnh của thị trường và bàn tay quản lý của nhà nước đã bắt đầu can thiệp. Đây là tín hiệu cho thấy thời kỳ “miền Tây hoang dã” của AI trong lĩnh vực này sắp kết thúc.

Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc gia Mỹ (NAR) đã chính thức lên tiếng. Dù vẫn ủng hộ ứng dụng công nghệ, NAR cảnh báo các thành viên phải tuân thủ Bộ Quy tắc Đạo đức, trong đó cấm tuyệt đối hành vi “phóng đại, xuyên tạc hoặc che giấu các thông tin quan trọng”.

Ở cấp độ pháp lý, các bang lớn đang đi đầu trong cuộc chiến chống lại sự lừa dối của AI. Sở Ngoại vụ bang New York tháng trước đã phát đi cảnh báo về sự gia tăng của hình ảnh nhân tạo, coi đây là hành vi có thể vi phạm luật quảng cáo gây hiểu lầm. Họ khuyến khích người mua nộp đơn khiếu nại – một động thái trao quyền mạnh mẽ cho người tiêu dùng.

Quyết liệt nhất phải kể đến California. Từ ngày 1/1 tới đây, một đạo luật mới sẽ có hiệu lực, buộc các môi giới phải công bố rõ ràng khi sử dụng ảnh đã chỉnh sửa kỹ thuật số. Quan trọng hơn, luật yêu cầu phải cung cấp kèm theo cả phiên bản ảnh gốc chưa chỉnh sửa.

Đây là một thay đổi mang tính bước ngoặt. Nó buộc người bán phải minh bạch hóa hiện trạng tài sản. Nếu áp dụng vào góc nhìn đầu tư, quy định này giúp thanh lọc thị trường, loại bỏ những “bom xịt” được tô vẽ và giúp giá cả phản ánh đúng giá trị thực hơn.

Các công ty môi giới cũng đang tự dựng lên hàng rào bảo vệ mình. Cả Rodriguez và Kolstad đều cho biết họ được yêu cầu phải ghi chú rõ ràng trên các bức ảnh có can thiệp của AI. Trong kỷ nguyên thông tin, sự minh bạch chính là ttấm khiên bảo vệ thương hiệu tốt nhất trước các rủi ro kiện tụng.

Sự xâm nhập của AI vào bất động sản là xu thế không thể đảo ngược. Nó mang lại tốc độ và chi phí thấp cho người bán, nhưng lại đẩy rủi ro thẩm định về phía người mua. Câu chuyện tại Mỹ là bài học nhãn tiền cho thị trường Việt Nam, nơi công nghệ cũng đang bùng nổ trong các ứng dụng proptech (công nghệ bất động sản).

Như nhiếp ảnh gia Nathan Cool đã cảnh báo, khi AI bắt đầu ảo giác, rủi ro sẽ trở nên cực kỳ lớn. Một cú click chuột vào bức ảnh đẹp có thể dẫn đến một giao dịch sai lầm trị giá hàng tỷ đồng. Trong thời đại này, sự hoài nghi hợp lý và việc mắt thấy, tay sờ lại trở thành công cụ bảo vệ tài sản hiệu quả nhất.

Ngày 22/1, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành quy định về quy mô, chiều cao và thời hạn tồn tại của công trình xây dựng, nhà ở riêng lẻ khi thực hiện cấp giấy phép xây dựng có thời hạn trên địa bàn tỉnh.

Theo quy định, đối với công trình xây dựng mới, nhà ở riêng lẻ được cấp giấy phép có thời hạn chỉ được xây dựng tối đa 2 tầng, tổng diện tích sàn không quá 250m2 trên một thửa đất và phải đáp ứng các yêu cầu theo Luật Xây dựng.

Đối với công trình đề nghị sửa chữa, cải tạo nhà ở riêng lẻ thuộc diện được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn được sửa chữa, cải tạo theo đúng quy mô hiện trạng đã được cấp giấy phép xây dựng trước đó (nếu có) hoặc đã được cơ quan có thẩm quyền cho tồn tại hợp pháp.

Công trình, nhà ở riêng lẻ được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn được phép tồn tại cho đến khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất. Khi hết thời hạn tồn tại ghi trong giấy phép, việc xử lý thời gian tồn tại của công trình thực hiện theo quy định của Luật Xây dựng.

UBND tỉnh Khánh Hòa giao Sở Xây dựng, UBND các xã, phường, đặc khu cùng các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan hướng dẫn, theo dõi và giám sát việc thực hiện quy định này.

Chung cư thiết lập mặt bằng giá mới, chủ yếu ở phân khúc cao cấp

Thị trường căn hộ tại TPHCM trong thời gian gần đây tiếp tục tăng và neo ở vùng giá mới. Theo khảo sát của phóng viên Dân trí, một số dự án mở bán mới tại phường An Phú, TPHCM (cũ) có giá từ 120 triệu đồng/m2, thậm chí lên 200 triệu đồng/m2.

Các dự án đều được định hình ở phân khúc cao cấp, gần khu vực trung tâm, thuận tiện về mặt giao thông và tích hợp tiện ích. Tại khu vực Bình Dương (cũ), một số dự án cũng được giới thiệu ra thị trường với mức giá thấp hơn, khoảng 50-60 triệu đồng/m2.

Báo cáo quý III của nhiều đơn vị nghiên cứu cũng ghi nhận tình hình giá căn hộ mở bán mới tại TPHCM tiếp tục tăng và thiết lập vùng giá cao.

Theo CBRE Việt Nam, không chỉ tại TPHCM mà cả ở Hà Nội, các dự án mở bán mới có giá trên 120 triệu đồng/m2 ngày càng chiếm tỷ trọng cao, kéo thị trường nghiêng hẳn về phân khúc cao cấp, trong khi nguồn cung trung cấp thu hẹp nhanh, hạn chế lựa chọn cho người mua thực.

Đơn vị này cho biết tại TPHCM (cũ), giá bán sơ cấp căn hộ đã tăng 6,3% so với quý trước và tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, áp lực tăng giá từ thị trường sơ cấp đã lan sang thị trường thứ cấp, đẩy giá trung bình lên 60 triệu đồng/m2, tăng 13% so với quý trước và 25% so với cùng kỳ năm trước.

Báo cáo của DKRA Consulting cũng ghi nhận mặt bằng giá bán sơ cấp trong quý III tiếp tục tăng, mức tăng trung bình từ 12% đến 18% so với cùng kỳ.  Nguồn cung mới đưa ra thị trường đạt khoảng 6.000 căn, trong đó Bình Dương (cũ) là thị trường chủ đạo khi chiếm đến 64% tổng số căn hộ được mở bán ra thị trường.

Dữ liệu của Batdongsan.com.vn còn cho thấy, ngay sau khi thông tin về việc sáp nhập đơn vị hành chính được công bố, TPHCM mới chứng kiến sức bật mạnh mẽ khi giá rao bán trung bình tăng liên tục, đạt 99 triệu đồng/m2 – mức cao nhất trong 2 năm qua. Cùng với đó, chỉ số mức độ quan tâm đến bất động sản bán cũng lập đỉnh mới, phản ánh tâm lý lạc quan và kỳ vọng vào chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường.

Xét riêng trong nội đô TPHCM theo đơn vị hành chính cũ, chung cư khu vực trung tâm tiếp tục dẫn dắt thị trường. Phân khúc hạng sang tập trung ở Quận 1 (cũ) duy trì mức giá cao nhất, khoảng 222 triệu đồng/m2, tăng 39% trong 2 năm. Tuy nhiên, điểm sáng đáng chú ý nằm ở TP Thủ Đức (cũ), nơi giá chung cư đã tăng khoảng 32-48% kể từ đầu năm 2023.

Người mua thận trọng

Báo cáo chỉ ra mặt bằng giá tăng nhanh khiến người mua có xu hướng cân nhắc kỹ hơn trước khi quyết định, dù nhu cầu vẫn hiện hữu, đặc biệt từ nhóm khách hàng có nhu cầu ở thực. Còn các chủ đầu tư cân nhắc tung ra chính sách bán hàng để kích cầu.

Bà Dương Thuỳ Dung – Giám đốc điều hành CBRE Việt Nam – cho biết dù nguồn cung mới tại TPHCM đã có dấu hiệu cải thiện trong quý III nhưng thị trường vẫn trong tình trạng khan hiếm so với nhu cầu thực, khiến giá bán tiếp tục chịu áp lực tăng ở cả thị trường sơ cấp lẫn thứ cấp. 

Vị này kỳ vọng 86 dự án tại TPHCM (cũ) được khơi thông từ tháng 7 là động lực lớn nhất để gia tăng nguồn cung mới trong tương lai gần. Trong khi đó, khu vực TPHCM mở rộng như Bình Dương (cũ) hay Long An (cũ) đang ghi nhận nguồn cung dồi dào hơn, với mức giá sơ cấp trung bình chỉ bằng khoảng 30% đối với nhà ở thấp tầng và 50% đối với căn hộ chung cư so với TPHCM (cũ).

Còn ông Võ Hồng Thắng – Phó tổng giám đốc DKRA Group – kỳ vọng quý cuối năm, thị trường căn hộ tại TPHCM và vùng phụ cận có những khởi sắc nhất định do nhiều dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị mở bán, số lượng dao động trong khoảng 10.000-13.000 căn, chủ yếu đến từ Bình Dương (cũ).