Ngay đầu năm, giá đất nhiều địa phương đã có dấu hiệu nóng cục bộ. Tại những tỉnh, thành có thông tin sáp nhập, khu vực được dự đoán là trung tâm mới ghi nhận giá nhà đất tăng đột biến.

Theo ghi nhận của VnExpress, giá bán đất nền tại nhiều nơi như TP Hưng Yên, huyện Văn Giang (Hưng Yên), TP Việt Trì, TP Ninh Bình, TP Bắc Giang … đã rục rịch tăng 5-15% so với cuối năm ngoái. Thậm chí nhiều chủ đất còn rao giá tăng hơn 20% để hưởng lợi từ “sóng” sáp nhập.

Tại khu vực phía Nam, mức độ quan tâm và giá bán của các khu vực như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu hay Nhơn Trạch (Đồng Nai) cũng có xu hướng tăng nhanh. Dữ liệu của kênh Batdongsan cho thấy giá bán một số khu vực có dấu hiệu “nóng” khi leo thang 20-30% so với cuối năm ngoái.

Giá đất biến động nhanh ngay đầu năm tiềm ẩn không ít rủi ro, nhất là với nhà đầu tư F0 (lần đầu tham gia thị trường). Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc kênh Batdongsan khu vực miền Nam, cho hay nhóm F0 tham gia thị trường chủ yếu mua nhanh bán nhanh nhằm kiếm lời. Một nghiên cứu của kênh này chỉ ra hơn 86% người mua bất động sản hiện nay nhằm đầu tư “lướt sóng” kiếm lời. Thời gian từ lúc họ mua đến khi sang tay chỉ trong một năm. Chỉ 14% người mua giữ tài sản lâu hơn một năm.

Nếu kế hoạch sáp nhập các địa phương diễn ra chậm hơn dự kiến hoặc quy hoạch thay đổi, kế hoạch “lướt sóng” của nhóm này dễ dàng thất bại. Bởi không phải vị trí nào cũng tăng giá nếu thiếu các động lực phát triển.

Trường hợp mua trúng lô đất dính quy hoạch, nhà đầu tư sẽ rơi vào thế mắc cạn vì nguy cơ mất thanh khoản cao. Ông Tuấn nói, rủi ro này không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý, làm mất thời gian, công sức của người mua.

Xuống tiền theo “sóng” tin đồn cũng khiến nhà đầu tư dễ rơi vào cảnh mua cao bán thấp, đầu tư thua lỗ. Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc Công ty EZ Property cho biết giá đất tại nhiều địa phương đã từng tăng nóng 30-50% theo cơn “sốt đất” giai đoạn 2020-2021. Nếu không biết vùng giá thực tế, nhà đầu tư đi mua đất tỉnh dễ rơi vào cảnh mua, bán hớ hoặc khi cần bán thì không giao dịch được vì mất thanh khoản.

Nhớ lại thời điểm 17 năm, tình trạng giá đất “nhảy nhót”, nhà nhà đổ xô đi mua đất từng càn quét thị trường Thủ đô và các tỉnh ven một thời. Trước khi Hà Tây sáp nhập về Hà Nội được Quốc hội bấm nút, mọi phân khúc bất động sản ở khu vực này từ Hà Đông, Hoài Đức đến Mê Linh nhảy giá mạnh trước đó cả năm. Ông Phạm Đức Toản cho hay từ đất thổ cư, đất nền đến đất dịch vụ, đất vườn… đều bị đẩy cao gấp 2-3 lần sau nửa năm.

Tuy nhiên khi thông tin sáp nhập chính thức có hiệu lực, tâm lý mua bán theo kỳ vọng cũng xuống rất nhanh. Ông Toản cho hay những khu vực từng được dự đoán là nơi “đón sóng” mạnh nhất có thời điểm phải giảm giá sâu để thanh khoản được. Không ít nhà đầu tư mạo hiểm dùng đòn bẩy để lao vào cơn sốt đất, sau đó chật vật “cắt lỗ” để nhanh chóng rút tiền về, không thì mất tài sản.

Chưa kể, tỷ lệ nhà đầu tư thắng nhờ “sóng” đất thực tế rất ít, theo ông Nguyễn Chí Thanh, Tổng giám đốc Công ty Cao ốc quốc tế Hồ Tây. Ông nói, người hưởng lợi từ những đợt “sóng” trước đây chỉ có nhóm tạo sốt, cò mồi và một số ít nhà đầu tư trường vốn lại gặp may mắn. Bởi phần lớn nhà đầu tư F0 muốn xuống tiền theo đám đông nhưng nắm thông tin chậm hơn, ít kiến thức và kinh nghiệm. Họ có thể sẵn sàng dùng đòn bẩy tài chính, thế chấp tài sản để gia nhập cuộc chơi với tâm lý mua nhanh bán nhanh, kiếm lời khủng.

“Khi cơn sốt lên đến đỉnh điểm cũng là lúc các nhà đầu cơ rút khỏi thị trường và để lại nhiều hệ lụy cho người mua sau”, ông cho hay.

Theo các chuyên gia, giá bất động sản không chỉ phụ thuộc vào thông tin sáp nhập mà còn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác như vị trí, hạ tầng, quy hoạch, nhu cầu việc làm, nhập cư và nền kinh tế của địa phương. Ông Đinh Minh Tuấn cho hay người mua cần khảo sát kỹ các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất nền như vị trí, pháp lý, diện tích, tiện ích xung quanh. Những yếu tố này không chỉ đảm bảo suất đầu tư an toàn trong dài hạn mà còn có khả năng khai thác kinh doanh, tránh tình trạng bỏ hoang đất.

Để hạn chế tình trạng đầu cơ đẩy giá đất, “lướt sóng” kiếm chênh lệch, biện pháp đánh thuế bất động sản được nhiều chuyên gia đề cập lại. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho biết đã nhiều lần đề xuất biện pháp áp thuế chuyển nhượng bất động sản theo thời gian để hạ nhiệt sóng đầu cơ. Nếu giao dịch chuyển nhượng bất động sản có thời gian nắm giữ dưới 6 tháng, áp mức thuế suất 5%, 6-12 tháng là 4%, trên 1-2 năm là 3%, sau 3 năm vẫn áp dụng mức thuế hiện hành 2%.

Tại hội thảo về thuế thu nhập cá nhân gần đây, PGS.TS Phan Hữu Nghị, Phó Viện trưởng Ngân hàng – Tài chính (Đại học Kinh tế Quốc dân) đề xuất nhà điều hành áp dụng phương thức đánh thuế 20% trên giá trị chênh lệch giữa giá mua và giá bán bất động sản, tương tự thuế thu nhập doanh nghiệp. Giải pháp này, theo ông, giúp hạn chế tình trạng đẩy giá nhà đất.

Nghị định 96 quy định một số điều của Luật Kinh doanh bất động sản 2023 có hiệu lực từ 1/8, nêu rõ Nhà nước sẽ thực hiện biện pháp điều tiết thị trường chỉ số giá giao dịch tăng hoặc giảm trên 20% trong ba tháng. Bộ Xây dựng có trách nhiệm đánh giá biến động thị trường dựa theo chỉ số giá, lượng giao dịch và các chỉ số về kinh tế – xã hội thuộc các lĩnh vực khác liên quan bất động sản.

Ngọc Diễm

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, tình hình hoạt động của doanh nghiệp bất động sản tiếp tục cải thiện tích cực. 6 tháng đầu năm, thị trường có gần 2.800 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 76% so với cùng kỳ năm ngoái.

Doanh nghiệp địa ốc đăng ký thành lập mới cũng tăng mạnh về số lượng và vốn đăng ký. Trong đó, hơn 2.500 đơn vị thành lập mới với quy mô vốn hơn 184.000 tỷ đồng, tăng lần lượt 15% và 20% so với cùng kỳ. Bình quân mỗi tháng, có khoảng 430 doanh nghiệp kinh doanh bất động sản thành lập mới.

Trong khi đó, số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn cũng có xu hướng sụt giảm với hơn 3.100 đơn vị, giảm gần 2% so cùng kỳ.

Lý giải diễn biến trên, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết từ đầu năm đến nay, thị trường có nhiều động lực thúc đẩy doanh nghiệp địa ốc quay lại hoạt động.

Cụ thể, thông tin quy hoạch, phát triển hạ tầng đang tạo cú hích cho phát triển đô thị, tác động mạnh mẽ đến đà phục hồi của bất động sản đồng thời mở đường cho những vùng đất mới. Năm nay, tổng số vốn Bộ Xây dựng được giao làm các dự án giao thông có thể vượt 100.000 tỷ đồng trong năm nay, cao nhất từ trước tới nay. Nhiều dự án trọng điểm được đẩy nhanh tiến độ như cao tốc Bắc – Nam, sân bay quốc tế Long Thành, các tuyến đường vành đai, đường sắt đô thị tại TP HCM và Hà Nội.

Cùng đó, Chính phủ đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hướng đến bảo đảm 100% thủ tục liên quan doanh nghiệp được làm trực tuyến. Động thái này được kỳ vọng có tác động tích cực đến doanh nghiệp, gồm cả lĩnh vực bất động sản, giúp giảm chi phí, thời gian và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Làn sóng FDI tiếp tục đổ vào thị trường bất động sản, tăng thêm sức hút của lĩnh vực với nhà đầu tư ngoại. 6 tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký vào kinh doanh bất động sản đạt hơn 4,8 tỷ USD, tăng 2,4 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Ông Lê Trọng Hiếu, Giám đốc bộ phận Tư vấn kinh doanh văn phòng và bất động sản công nghiệp CBRE, cho biết nhiều doanh nghiệp ngoại tích cực mở rộng đầu tư ra thị trường vệ tinh, nơi quỹ đất còn dồi dào, hạ tầng kỹ thuật – giao thông được đầu tư mạnh mẽ. Điều này thúc đẩy nguồn cung nhiều phân khúc như nhà ở, văn phòng, bất động sản công nghiệp mở rộng.

Nguồn cung dồi dào, mặt bằng lãi suất thấp và chính sách hỗ trợ thị trường cũng tạo động lực cho nhiều doanh nghiệp địa ốc quay trở lại thị trường. Chuyên gia CBRE cho biết đây là thời điểm “vào mùa” của thị trường như các chủ đầu tư đồng loạt tái khởi động nhiều dự án, đẩy mạnh M&A quỹ đất, tuyển dụng nhân sự và mở rộng hợp tác với các đơn vị phân phối.

Trong đó, các phân khúc nhà ở, điển hình là chung cư, tiếp tục tăng trưởng nhờ nhu cầu ở thực duy trì ở mức cao. Báo cáo của CBRE cho thấy 6 tháng đầu năm, tổng nguồn cung căn hộ sơ cấp ở Hà Nội đạt hơn 10.760 căn, cao thứ hai trong 5 năm trở lại đây. Còn TP HCM có khoảng 1.400 căn mở bán mới. Nhiều dự án ghi nhận tỷ lệ hấp thụ đạt khoảng 60% sau khi mở bán.

Dù phục hồi tích cực, thị trường bất động sản vẫn tồn tại nhiều thách thức. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) cho rằng thị trường địa ốc đang rơi vào cảnh khát vốn dài hạn khi phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng. Còn các kênh dẫn vốn khác như quỹ đầu tư, chứng khoán hay trái phiếu doanh nghiệp phát triển chậm. Riêng TP HCM, tính đến cuối 2024, tổng dư nợ tín dụng bất động sản đạt 1.085 triệu tỷ đồng, tăng hơn 13% so với năm trước.

Cùng đó, tình trạng lệch pha phân khúc ngày càng trầm trọng, tạo thách thức về thanh khoản. Ông Châu cho hay đa số bất động sản đưa ra thị trường thuộc phân khúc cao cấp trở lên. Nhà ở bình dân rất khan hiếm trong khi kinh tế còn khó khăn, thu nhập sụt giảm, kéo theo khả năng chi trả của người dân ngày càng yếu.

Chuyên gia khuyến nghị các doanh nghiệp bất động sản cần chủ động tái cấu trúc cũng như tái cơ cấu lại đầu tư, tránh dàn trải. Việc chuyển hướng sang phân khúc đáp ứng nhu cầu thực của người dân là cần thiết để đảm bảo thị trường phát triển bền vững và lành mạnh.

Ngọc Diễm