Một công dân gửi câu hỏi tới Cổng thông tin điện tử Chính phủ, cho biết muốn chuyển mục đích sử dụng đất từ đất trồng cây lâu năm sang đất ở để xây nhà. Trong quá trình thực hiện, cơ quan đo đạc và bộ phận một cửa phát hiện diện tích đất thực tế nhỏ hơn diện tích ghi trong Giấy chứng nhận.

Người này đã thực hiện theo hướng dẫn của UBND xã và đơn vị đo đạc để tiến hành đo đạc lại, hòa giải, điều chỉnh diện tích theo số liệu thực tế. Tuy nhiên, hồ sơ sau đó bị kéo dài thời gian giải quyết, không có giấy hẹn trả kết quả, khiến người dân không biết khi nào thủ tục được hoàn tất.

Công dân này đặt câu hỏi quy trình chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở trong trường hợp diện tích đất thực tế có sai lệch so với Giấy chứng nhận được thực hiện như thế nào? Khi người dân nộp hồ sơ thực hiện thủ tục hành chính về đất đai, cơ quan tiếp nhận có bắt buộc phải cấp giấy hẹn trả kết quả hay không?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở (ONT) thuộc trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.

Trình tự, thủ tục cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đã được quy định tại Điều 227 Luật Đất đai năm 2024. Còn trình tự chuyển mục đích sử dụng đất được thực hiện theo Điều 44 Nghị định số 100/2024 của Chính phủ.

Theo quy định của pháp luật đất đai, trường hợp diện tích đất thực tế có chênh lệch so với diện tích ghi trên Giấy chứng nhận đã cấp thì phải thực hiện đo đạc, xác minh lại hiện trạng sử dụng đất để làm căn cứ giải quyết hồ sơ.

Việc chỉnh lý, cấp đổi Giấy chứng nhận là cơ sở pháp lý bắt buộc để tiếp tục giải quyết hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất. Cơ quan có thẩm quyền không được phép cho phép chuyển mục đích sử dụng đất khi diện tích, ranh giới thửa đất vẫn còn chưa thống nhất, chưa được cập nhật trên hồ sơ địa chính.

Đối với trường hợp của người dân đã phát sinh chênh lệch diện tích, quy trình xử lý đúng theo quy định bao gồm hai giai đoạn.

Thứ nhất là xử lý, chỉnh lý hồ sơ địa chính trước khi xét chuyển mục đích. Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đề nghị điều chỉnh, cấp đổi Giấy chứng nhận do sai lệch diện tích; thực hiện đo đạc lại thửa đất bằng thiết bị chuyên môn; lập biên bản xác nhận hiện trạng sử dụng đất; cập nhật, chỉnh lý hồ sơ địa chính và cấp đổi Giấy chứng nhận theo diện tích thực tế.

Thứ hai, sau khi đã có Giấy chứng nhận mới hoặc được chỉnh lý, cơ quan có thẩm quyền mới tiếp tục thẩm định điều kiện chuyển mục đích theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; xác định nghĩa vụ tài chính; trình và ban hành Quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; chỉnh lý, cập nhật lại loại đất trong hồ sơ địa chính và Giấy chứng nhận.

Như vậy, việc hồ sơ chuyển mục đích của người dân bị tạm dừng trong thời gian xử lý chênh lệch diện tích là có cơ sở pháp lý. Tuy nhiên phải được thực hiện đúng trình tự, có thời hạn và có thông báo rõ ràng cho người dân.

Theo quy định về giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông, khi cơ quan tiếp nhận hồ sơ hợp lệ của người dân thì bắt buộc phải cấp giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả, trong đó ghi rõ ngày nhận hồ sơ, thành phần hồ sơ, thời gian trả kết quả và cơ quan giải quyết.

Trường hợp hồ sơ chưa đủ điều kiện tiếp nhận thì phải hướng dẫn một lần bằng văn bản cho người dân bổ sung, hoàn thiện hồ sơ. Không được để tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần, đo đạc nhiều lần nhưng không có giấy hẹn và không có văn bản giải thích chính thức về lý do chậm trễ.

Trong trường hợp không cấp giấy hẹn trả kết quả hoặc không có văn bản thông báo tình trạng hồ sơ cho người dân là chưa bảo đảm đúng quy định về cải cách thủ tục hành chính và quyền được biết thông tin của công dân.

Trường hợp hồ sơ vẫn chưa đủ điều kiện giải quyết thì phải có văn bản trả lời chính thức cho người dân, nêu rõ lý do, căn cứ pháp lý và hướng dẫn cụ thể nội dung cần thực hiện thêm, tránh kéo dài gây bức xúc, thiệt hại quyền lợi của người dân.

Tại dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng, Bộ Xây dựng đề xuất quy định mới xử phạt vi phạm quy định về kinh doanh bất động sản.

Không nộp hồ sơ cấp sổ đỏ cho khách mua bị phạt đến 1 tỷ đồng

Theo dự thảo, nếu chủ đầu tư không nộp hồ sơ đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bên mua, thuê mua nhà ở (trừ trường hợp bên mua, bên thuê mua tự nguyện làm thủ tục) thì hình thức và mức xử phạt tương ứng với thời gian và mức độ vi phạm.

Cụ thể, trường hợp không nộp hồ sơ từ 50 ngày đến 6 tháng, đề xuất phạt tiền 30-50 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm dưới 50 căn hộ, nhà ở riêng lẻ; phạt tiền 50-80 triệu đồng nếu từ 50 đến dưới 200 căn; phạt tiền 80-160 triệu đồng nếu từ 200 căn trở lên.

Trường hợp nộp chậm từ trên 6 tháng đến 12 tháng, đề xuất phạt tiền 160-200 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm dưới 50 căn hộ, nhà ở riêng lẻ; phạt tiền 200-300 triệu đồng nếu từ 50 đến dưới 200 căn; phạt tiền 300-500 triệu đồng nếu từ 200 căn trở lên.

Trường hợp nộp chậm từ 12 tháng trở lên, phạt tiền 200-300 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm dưới 50 căn hộ, nhà ở riêng lẻ; phạt tiền 300-500 triệu đồng nếu từ 50 đến dưới 200 căn; phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng nếu từ 200 căn trở lên.

Thời điểm để xác định thời gian được tính từ ngày chủ đầu tư bàn giao nhà cho bên mua hoặc kể từ ngày bên thuê mua thanh toán đủ tiền theo thỏa thuận đến thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính. Trường hợp chủ đầu tư đã khắc phục sai phạm sau thời hạn thì thời gian vi phạm được tính đến ngày chủ đầu tư khắc phục sai phạm.

Trường hợp trong một dự án mà chủ đầu tư vi phạm về số lượng khác nhau, thời gian khác nhau thì tiền phạt tính theo từng mức phạt theo quy định.

Vi phạm quy định về hợp đồng trong kinh doanh bất động sản

Dự thảo nêu rõ, phạt tiền 180-260 triệu đồng đối với chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản không sử dụng hợp đồng mẫu, hoặc sử dụng hợp đồng không đầy đủ nội dung chính; chủ đầu tư không xác nhận vào hợp đồng chuyển nhượng hoặc xác nhận không đúng quy định; thu tiền từ khách hàng khi xác nhận vào hợp đồng chuyển nhượng…

Chủ đầu tư dự án ký hợp đồng bán, cho thuê mua căn hộ chung cư, công trình xây dựng hoặc phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng không xác định rõ các nội dung theo quy định cũng chịu mức phạt tương tự.

Bên cạnh đó, sẽ phạt tiền 260-300 triệu đồng đối với hành vi ký hợp đồng mua bán nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng không gắn với quyền sử dụng đất theo quy định.

Phạt tiền 300-500 triệu đồng đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản có hành vi không tuân thủ các quy định về giá bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua bất động sản, dự án trong trường hợp Nhà nước có quy định về giá.

Phạt tiền từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng đối với hành vi chuyển nhượng hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng không bảo đảm các điều kiện theo quy định.

Không đáp ứng điều kiện kinh doanh bị phạt đến 600 triệu đồng

Dự thảo đề xuất phạt tiền 120-160 triệu đồng đối với hành vi kinh doanh bất động sản nhưng không thành lập doanh nghiệp hoặc không thành lập hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong trường hợp pháp luật kinh doanh bất động sản quy định phải thành lập.

Phạt tiền 160-200 triệu đồng đối với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản không đáp ứng điều kiện theo quy định. Các vi phạm trên còn chịu hình thức phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động kinh doanh bất động sản từ 3 đến 6 tháng.

Phạt tiền 240-300 triệu đồng đối với chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản có hành vi nhận tiền thanh toán theo hợp đồng mà không thông qua tài khoản mở tại tổ chức tín dụng trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.

Phạt tiền 300-400 triệu đồng đối với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản không công khai hoặc công khai không đầy đủ, không chính xác, không trung thực về bất động sản, dự án trước khi đưa vào kinh doanh hoặc không cập nhật thông tin thay đổi.

Phạt tiền 400-500 triệu đồng đối với hành vi kinh doanh nhà ở, công trình xây dựng quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án bất động sản không đúng hình thức, phạm vi kinh doanh.

Phạt tiền 500-600 triệu đồng đối với hành vi thu các khoản tiền liên quan đến kinh doanh bất động sản không đúng theo quy định.