Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 357/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho việc xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm minh bạch hóa thị trường, xóa bỏ tình trạng “mù mờ” thông tin vốn là nguyên nhân của nhiều cơn sốt đất ảo thời gian qua.

Số hóa và quản lý tập trung từ Trung ương

Thay vì sự phân tán dữ liệu tại từng địa phương như trước đây, Nghị định 357 xác lập nguyên tắc quản lý tập trung và thống nhất. Theo đó, Bộ Xây dựng là cơ quan chịu trách nhiệm cao nhất trong việc thiết kế, xây dựng và vận hành hệ thống trên phạm vi toàn quốc.

Ở cấp độ thực thi, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đóng vai trò là đầu mối thu thập, cập nhật và khai thác dữ liệu trong phạm vi địa phương mình, đảm bảo dòng chảy thông tin được xuyên suốt.

Cơ sở dữ liệu về nhà ở được quy định rất chi tiết, không chỉ bao gồm các văn bản quy phạm pháp luật mà còn đi sâu vào các chỉ số thực tế của thị trường. Cụ thể, hệ thống sẽ cập nhật các chỉ tiêu trong Chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở đã được phê duyệt và kết quả thực hiện thực tế.

Các chỉ số quan trọng như diện tích đất dành cho nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư, nhà ở công vụ và cải tạo chung cư cũ sẽ được theo dõi sát sao. Bên cạnh đó, các số liệu về diện tích nhà ở bình quân đầu người, tổng diện tích sàn và số lượng nhà ở cũng được số hóa.

Phạm vi dữ liệu bao phủ toàn diện các loại hình: Từ nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân khu công nghiệp đến nhà ở lực lượng vũ trang và tài sản công. Điều này giúp cơ quan quản lý và nhà đầu tư có cái nhìn tổng thể về nguồn cung và nhu cầu thực của xã hội.

Siết chặt dữ liệu dự án và môi giới

Đối với thị trường bất động sản, cơ sở dữ liệu sẽ quản lý hồ sơ của hàng loạt loại hình dự án: Từ khu đô thị, khu dân cư nông thôn đến các tổ hợp đa năng (văn phòng, thương mại, du lịch, công nghiệp, y tế, giáo dục…). Đặc biệt, các dự án hạ tầng khu công nghiệp, khu công nghệ cao và các giao dịch chuyển nhượng dự án cũng nằm trong diện phải cập nhật dữ liệu.

Đáng chú ý, Nghị định mới đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ đối với các “chân rết” của thị trường là hệ thống môi giới và sàn giao dịch. Thông tin về các sàn giao dịch, tổ chức kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn và quản lý bất động sản sẽ được công khai.

Đối với cá nhân hành nghề môi giới, hệ thống sẽ lưu trữ chi tiết số định danh cá nhân và mã số định danh điện tử của chứng chỉ hành nghề. Quy định này được kỳ vọng sẽ thanh lọc thị trường, loại bỏ nạn “cò đất” hoạt động trái phép.

Khai thác chuyên sâu phải trả tiền

Về phương thức tiếp cận, Nghị định mở ra các kênh khai thác đa dạng: Trực tiếp qua Cổng thông tin, kết nối dữ liệu trực tuyến hoặc gửi văn bản yêu cầu. Việc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước được thực hiện miễn phí để phục vụ công tác quản lý.

Đối với các tổ chức, cá nhân có nhu cầu khai thác dữ liệu chuyên sâu, chi tiết để phục vụ kinh doanh hoặc nghiên cứu, họ có thể gửi phiếu yêu cầu tới Bộ Xây dựng (qua Cổng dịch vụ công Quốc gia, bưu chính hoặc trực tiếp). Nhóm đối tượng này sẽ phải chi trả chi phí khai thác theo quy định của pháp luật về giá.

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) vừa gửi công văn góp ý cho dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai.

Đề xuất sửa đổi cách tính tiền sử dụng đất

Theo dự thảo, khi tính tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng hạ tầng chỉ được tính đối với phần diện tích đất mà chủ đầu tư bàn giao lại cho Nhà nước. VNREA cho rằng quy định này chưa hợp lý. Hiệp hội đề nghị cần tính chi phí hạ tầng của toàn bộ dự án, không chỉ riêng phần đất bàn giao.

Bên cạnh đó, VNREA cũng kiến nghị bổ sung quy định xử lý chi phí lấn biển khi xác định giá đất. Hiện nay, khoản chi phí này mới chỉ được tính vào chi phí phát triển dự án theo phương pháp thặng dư.

VNREA nhấn mạnh, bảng giá đất hiện hành chủ yếu xây dựng dựa trên các thửa đất có sẵn. Do đó, nhiều dự án đầu tư hạ tầng nhưng không có phần đất bàn giao cho Nhà nước (như dự án khu công nghiệp) sẽ không được trừ chi phí hạ tầng.

Trong khi thực tế, chi phí đầu tư hạ tầng mỗi dự án khác nhau rất lớn, đặc biệt là các dự án ở khu vực mới hoặc dự án lấn biển phải chi nhiều cho san lấp, xây dựng hạ tầng. Nếu chỉ cho phép tính chi phí hạ tầng với phần đất bàn giao lại cho Nhà nước thì sẽ không đảm bảo công bằng cho các nhà đầu tư.

Một vấn đề khác liên quan đến Khoản 7 Điều 3 về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Dự thảo quy định: Số tiền nhà đầu tư đã ứng trước cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của toàn bộ dự án theo quy định tại khoản 2 Điều 94 Luật Đất đai.

Tuy nhiên, theo VNREA, Luật Đất đai hiện nay đã cho phép: Nhà đầu tư ứng trước khoản tiền này thì được trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án; nếu sau khi trừ vẫn còn dư, số tiền đó sẽ được tính vào tổng vốn đầu tư của dự án.

VNREA cho rằng quy định trong dự thảo chưa bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư và cũng không khuyến khích họ ứng trước tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhất là trong các dự án được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Vì vậy, hiệp hội kiến nghị cho phép nhà đầu tư được tiếp tục khấu trừ khoản tạm ứng này vào các nghĩa vụ tài chính khác mà họ phải nộp cho Nhà nước.

Đề xuất áp giá đất cụ thể với dự án trên 100ha

VNREA cho biết, Điều 5 của dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng bảng giá đất để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cho tất cả các dự án khi được giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất.

Tuy nhiên, hiệp hội đề xuất cần bổ sung trường hợp áp dụng giá đất cụ thể. Theo đó, các dự án có quy mô lớn từ 100ha trở lên, hoặc các dự án đầu tư tại những khu vực mới phát triển, chưa có bảng giá đất, nên được tính theo giá đất cụ thể thay vì bảng giá chung.

VNREA cũng góp ý về quy định tính khoản tiền thu bổ sung trong thời gian chưa xác định giá đất. Theo quy định hiện nay, những người đã có quyết định giao đất/cho thuê đất trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa được xác định giá đất phải nộp khoản bổ sung bằng 5,4%/năm (dự kiến giảm xuống còn 3,6%/năm).

Hiệp hội cho rằng nghĩa vụ xác định giá đất thuộc về cơ quan Nhà nước, không phải người sử dụng đất. Việc bắt buộc người sử dụng đất nộp thêm tiền trong thời gian này là thiếu cơ sở. Bởi lẽ, khi chưa nộp tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, họ chưa được thực hiện các quyền như mua bán, chuyển nhượng hay thế chấp.

Do đó, VNREA kiến nghị người sử dụng đất phải nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nếu đất đã được trao quyền sử dụng đất vào khai thác, kinh doanh, sử dụng. Còn người sử dụng đất không phải nộp nếu đất chưa đưa vào khai thác.

Trường hợp người sử dụng đất đã nộp khoản tiền thu bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì được hoàn trả khoản tiền thu bổ sung đã nộp hoặc được đối trừ vào các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.

Những ngày qua, trên các trang mạng xã hội và diễn đàn đông thành viên về bất động sản tại Nghệ An đăng tải thông tin về đấu giá quyền sử dụng đất tại khu quy hoạch Đồng Màu, xã Đô Lương.

Đáng chú ý là lô đất kí hiệu P14, diện tích 293,2m2 được thông báo giá khởi điểm 12,3 tỷ đồng, cao nhất trong số 21 lô đất thuộc vùng quy hoạch được đưa ra đấu giá. Lô đất có giá khởi điểm cao thứ 2 (ký hiệu P13) diện tích 251,5m2, giá khởi điểm hơn 10,5 tỷ đồng.

Việc lô đất ở xã đồng bằng, cách trung tâm tỉnh Nghệ An gần 60km có giá khởi điểm đến hơn 12 tỷ đồng khiến người dân cảm thấy rất khó tin.

Anh Nguyễn Hồng Quân, hoạt động trong lĩnh vực bất động sản tại Nghệ An cho biết, bản thân chưa trực tiếp có mặt tại khu quy hoạch Đồng Màu nhưng khá “choáng” với mức giá được thông báo.

“Với hơn 12,3 tỷ đồng, người có nhu cầu về nhà ở có thể cân nhắc mua 2 căn hộ diện tích từ 80m2 đến 110m2 tại dự án đô thị hiện đại phía Đông thành phố Vinh cũ hoặc hơn 2 căn hộ tại khu đô thị Vsip Nghệ An”, anh Quân thông tin.

Một nhà đầu tư bất động sản tại Nghệ An khác lại cho rằng khó để đánh, so sánh mức giá đất tại các khu vực khác nhau.

“Giá của một lô đất được quyết định bởi các yếu tố vị trí lô đất, phong thủy và tính thương mại. Bên cạnh đó, thời gian qua, giá đất ở đã được nhà nước điều chỉnh theo hướng tiệm cận với giá thị trường, do đó các lô đất có vị trí đẹp, thuận tiện cho việc kinh doanh buôn bán sẽ có giá cao hơn là điều dễ hiểu”, nhà đầu tư này cho biết.

Ngày 24/11, ông Nguyễn Quốc Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Đô Lương, xác nhận thông tin lô đất có giá khởi điểm 12,3 tỷ đồng là đúng. Đây là lô đất nằm trong vùng quy hoạch Đồng Màu, thuộc xóm Phú Đình Yên Sơn (xã Yên Sơn cũ), nay là xã Đô Lương.

Sẽ có 21 lô đất từ 113m2 đến 293m2 thuộc vùng quy hoạch Đồng Màu được đưa ra đấu giá với tổng giá khởi điểm hơn 94,2 tỷ đồng.

Lô đất có giá thấp nhất là 14,5 triệu đồng/m2. Có 2 lô đất giá 40 triệu đồng/m2, một lô đất giá 38,5 triệu đồng/m2 và 4 lô đất giá 35 triệu đồng/m2.

“Lô đất kí hiệu P13 và P14 có diện tích rộng (251,5m2 và 293,2m2) là lô góc, vị trí đắc địa nên giá khởi điểm cao hơn”, ông Cường thông tin.

UBND xã Đô Lương đang phối hợp Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản Nghệ An thực hiện các bước quy trình đấu giá lô đất nêu trên.

Hồ sơ đấu giá đất vùng quy hoạch Đồng Màu sẽ được mở bán từ 7h30 ngày 21/11 đến 17h ngày 10/12 tại Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản Nghệ An.

Thời gian nhận hồ sơ tham gia đấu giá tại UBND xã Đô Lương sẽ kéo dài đến 11h30 ngày 11/12.

Phiên đấu giá lô đất quy hoạch Đồng Màu sẽ được tổ chức vào 8h ngày 16/12, tại trung tâm hội nghị xã Đô Lương. Người tham gia đấu giá thực hiện đấu giá bằng bỏ phiếu gián tiếp theo phương thức trả giá lên.

Vùng quy hoạch Đồng Màu thuộc xóm Phú Đình Yên Sơn gần quốc lộ 7, quốc lộ 15, gần UBND xã Đô Lương, được xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại.