Trong báo cáo gửi UBND TP HCM về thí điểm cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn mới đây, Sở Xây dựng cho biết đã soạn dự thảo hướng dẫn mô hình này và lấy ý kiến góp ý từ các sở ngành, UBND phường, xã. Sở dự kiến phối hợp các cơ quan liên quan để công bố danh mục các chung cư có căn hộ đủ điều kiện cho thuê ngắn hạn nếu mô hình được triển khai.

Tuy nhiên, trong phần đóng góp ý kiến, Sở Tư pháp cho rằng hiện dự thảo có nhiều nội dung mang tính quy phạm pháp luật, như điều kiện sử dụng căn hộ, nguyên tắc áp dụng và trách nhiệm của cơ quan, cá nhân liên quan… chưa phù hợp với pháp luật hiện hành. Vì vậy, cơ quan này khuyến nghị rà soát, tránh ban hành nội dung trái luật, đồng thời nếu cần, các điều khoản nên được bổ sung vào Quyết định 26 về quản lý và sử dụng nhà chung cư.

Sở Du lịch cũng có đề xuất tạm dừng một số nhiệm vụ liên quan việc khai thác căn hộ cho lưu trú du lịch phục vụ phát triển kinh tế, để tập trung đánh giá kỹ các điều kiện pháp lý và thực tiễn.

Trên thực tế, dư luận tại TP HCM cũng có hai luồng ý kiến trái chiều. Một số cư dân và ban quản trị chung cư phản đối việc thí điểm, lo ngại ảnh hưởng đến môi trường sống tập thể, tiện ích chung và an ninh trật tự. Ngược lại, một số chủ căn hộ mong muốn khai thác lưu trú du lịch để tăng thu nhập.

Tại hội nghị đối thoại Doanh nghiệp – Chính quyền do Sở Xây dựng thành phố phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại – Đầu tư TP tổ chức gần đây, nhiều ý kiến phản đối gay gắt việc thí điểm, lo ngại ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và quá trình sử dụng tiện ích chung.

Trên cơ sở rà soát pháp lý, thực tiễn và góp ý từ người dân, Sở Xây dựng TP HCM sẽ tiếp tục nghiên cứu, bổ sung thêm các điều khoản liên quan cho thuê lưu trú ngắn hạn vào Quyết định 26, nhằm hài hòa giữa phát triển kinh tế – du lịch và đảm bảo môi trường sống an toàn, ổn định cho cư dân.

Trước đó, theo dự thảo hướng dẫn sử dụng căn hộ chung cư để cho thuê lưu trú ngắn hạn của Sở Xây dựng, chỉ những chung cư có mục đích sử dụng hỗn hợp – kết hợp ở với thương mại, dịch vụ – mới được xem xét cho thuê lưu trú ngắn hạn. Các tòa nhà đủ điều kiện phải đảm bảo hệ thống kỹ thuật như điện, nước, thang máy, phòng cháy chữa cháy, xử lý rác thải đúng hồ sơ thiết kế được phê duyệt.

Chủ căn hộ muốn cho thuê phải đăng ký với UBND cấp xã, ban quản trị và đơn vị quản lý, khai báo lưu trú cho khách và tuân thủ các quy định về du lịch, cư trú, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo hiểm. Việc cho thuê chỉ được thực hiện khi nghị quyết hội nghị nhà chung cư thông qua, xác định số căn hộ, số khách tối đa và mức phí quản lý tăng thêm. Vi phạm các quy định có thể bị xử phạt hành chính, tái phạm nhiều lần có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hiện TP HCM vẫn áp dụng Quyết định 26/2025 về quản lý, sử dụng nhà chung cư, trong đó quy định căn hộ chỉ được sử dụng đúng mục đích để ở, không cho thuê theo giờ hoặc theo ngày. Quy định này hiện vẫn là vấn đề có nhiều phản ứng từ các chủ căn hộ cho thuê qua Airbnb và một số nhà đầu tư dịch vụ lưu trú.

Phương Uyên

Đề xuất này được Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VnRea) nêu tại văn bản kiến nghị về sửa đổi Nghị định 103 để tháo gỡ vướng mắc cho các dự án gửi các Bộ Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Tư Pháp.

Hiện tại, theo dự thảo nghị định (phiên bản trình Bộ Tư pháp thẩm định), khoản tiền bổ sung đối với trường hợp đã có quyết định giao đất, cho thuê đất trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực (1/8/2024) vẫn được đề xuất theo hai phương án.

Phương án 1 là giữ nguyên mức thuế 5,4% mỗi năm. Phương án 2 là giảm mức thu bổ sung xuống còn 3,6% mỗi năm. Thời gian thu tiền bổ sung tính từ lúc có quyết định giao đất, cho thuê đất đến thời điểm chậm nhất mà cơ quan Nhà nước phải có thông báo thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trừ đi 180 ngày.

Trên cơ sở kiến nghị của một số doanh nghiệp bất động sản, VnRea đề xuất sửa dự thảo nghị định theo hướng không thu tiền bổ sung với trường hợp người sử dụng đất không thể đưa vào kinh doanh (chưa bán sản phẩm) dù đã được giao, cho thuê đất. Hiệp hội này cho rằng chỉ nên thu tiền bổ sung ở mức 3,6% mỗi năm với trường hợp đã đưa đất vào kinh doanh (đã bán sản phẩm và thu tiền).

Lý giải cho đề xuất trên, VnRea cho biết thực tế đa số chủ đầu tư đều tuân thủ quy định pháp luật, họ được giao đất, cho thuê đất, nhưng do chưa được phê duyệt giá đất, nên chưa thể hoàn thành nghĩa vụ tài chính để đưa đất vào kinh doanh. “Trường hợp này nếu yêu cầu người sử dụng đất phải nộp tiền bổ sung là không hợp lý vì doanh nghiệp không được hưởng lợi từ việc được giao đất. Ngược lại, họ còn thiệt hại do chậm xác định giá đất, khiến không thể đưa đất vào kinh doanh”, đơn vị này nêu.

Với các trường hợp vẫn đưa đất vào kinh doanh trước khi được xác định giá đất, VnRea cho rằng Nhà nước thu tiền sử dụng bổ sung là hợp lý, bởi họ đã được hưởng lợi từ việc được giao đất.

Về thời gian tính khoản tiền bổ sung, VnRea cũng kiến nghị nên tính từ khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực đến thời điểm chậm nhất mà cơ quan Nhà nước phải có thông báo thu tiền sử dụng đất, thuê đất trừ đi 180 ngày.

Theo Hiệp hội này, việc tính thời gian chưa phải nộp khoản tiền bổ sung từ thời điểm có quyết định giao, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất là chế tài nặng hơn với hành vi phát sinh trước thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Trước đó, Luật Đất đai 2013 không quy định về việc này.

Trước đó, tại một hội thảo về giá đất gần đây, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) cũng cho biết việc thu bổ sung tiền sử dụng đất là đúng luật Đất đai hiện hành. Tuy nhiên, ông đánh giá tỷ lệ 5,4% như quy định hiện tại hay 3,6% theo đề xuất mới của Bộ Tài chính là chưa hợp lý, bởi việc chậm xác định nghĩa vụ tài chính là do cơ quan Nhà nước, không phải lỗi của doanh nghiệp.

Ông đề nghị giảm mức thu tiền sử dụng đất bổ sung từ 5,4% xuống 0,5% trong lúc chờ sửa luật và tiến tới bỏ hoàn toàn. Theo chuyên gia này, tiền sử dụng đất thực chất là một khoản đầu tư trả trước được tính vào giá bán. Nếu truy thu bổ sung, chi phí sẽ bị đẩy sang người tiêu dùng, làm giảm khả năng tiếp cận nhà ở và gây lệch pha cung – cầu trên thị trường.

Mức 5,4% từng vấp phải nhiều phản ứng từ doanh nghiệp, hiệp hội và địa phương vì bị cho là không phản ánh đúng thực tế, gây gánh nặng tài chính trong khi thị trường bất động sản còn khó khăn. Bộ Tài chính cho biết các phương án điều chỉnh nhằm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất.

Anh Tú