“Quả bom” chắc chắn sẽ nổ

China Vanke là ông lớn bất động sản cuối cùng còn trụ lại kể từ khi thị trường địa ốc Trung Quốc rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. 

Mới đây, China Vanke đã gửi thông báo cho các nhà đầu tư về thỏa thuận vay nợ trị giá 3,1 tỷ USD với Shenzhen Metro Group – một cổ đông thuộc sở hữu nhà nước.

Thoạt nhìn, thông báo này có vẻ bình thường. Nhưng thực chất, giới quan sát cho rằng động thái này đi kèm với một nội dung rất đáng ngại là Shenzhen Metro sẽ áp trần cho mọi hỗ trợ tài chính tiếp theo và yêu cầu Vanke thế chấp tài sản cho các khoản vay, bao gồm cả 2,8 tỷ USD đã giải ngân trước đó. 

Trong gần 2 năm qua, Shenzhen Metro đã liên tục hỗ trợ Vanke. Do đó, các chuyên gia cho rằng yêu cầu mới của Shenzhen Metro phát đi tín hiệu rằng giới chức Trung Quốc đã cạn kiệt kiên nhẫn.

Nguồn tin của Bloomberg cho biết các nhà quản lý Trung Quốc không sẵn lòng “giải cứu” Vanke và đang lên kế hoạch để hạn chế hậu quả từ khủng hoảng nợ của “chúa chổm” này.

Vanke liệu có “quá lớn để sụp đổ”?

Vanke hiện có khoảng 50 tỷ USD nợ chưa thanh toán. Các ngân hàng và quỹ đầu tư cảnh báo rắc rối của công ty có thể lan rộng trong nền kinh tế và hệ thống tài chính, gây tổn thất cho nhiều ngân hàng và gia tăng áp lực lên thị trường nhà đất. 

Vanke hiện gánh khoảng 50 tỷ USD nợ chưa thanh toán. Các ngân hàng và quỹ đầu tư lo ngại rằng những khó khăn của tập đoàn này có thể tạo ra hiệu ứng lan truyền trong nền kinh tế và khiến nhiều ngân hàng đối mặt với rủi ro thua lỗ và làm gia tăng sức ép lên thị trường bất động sản.

“Vanke từng là công ty kiểu mẫu trong lĩnh vực bất động sản. Do đó, việc công ty đối mặt với khủng hoảng nợ nghiêm trọng sẽ giáng đòn mạnh vào thị trường”, ông Liu Shui, nhà phân tích tại China Index Holdings, bình luận trong báo cáo.

Khác với China Evergrande, “chúa chổm” vốn vay nợ ồ ạt và chi tiêu bừa bãi, Vanke từng được đánh giá là an toàn hơn và có nhiều mối quan hệ hơn với chính quyền. Một số nhà đầu tư thậm chí còn cho rằng Vanke “quá lớn để sụp đổ”.

Theo nguồn tin của Bloomberg, trong quý III/2025, ngân hàng đầu tư China International Capital đánh giá Vanke đã mất khả năng thanh toán nợ. Đến tháng 11, các nhà chức trách bắt đầu báo hiệu rằng họ sẽ không giải cứu Vanke.

Trong tháng qua, Vanke đã công bố kế hoạch trì hoãn trả nợ 2 lô trái phiếu nội địa. Sau 2 lần bị S&P Global Ratings hạ bậc, xếp hạng tín nhiệm của Vanke đã xuống CCC-, tức chỉ cách 3 bậc so với mức vỡ nợ.

Hiện nay, giới chuyên gia nhận định Vanke gần như không còn cơ hội được giải cứu, mà chỉ đang cố kéo dài thời điểm của một kết cục khó tránh khỏi.

Vanke còn nhiều lô trái phiếu và khoản nợ khác cần phải đàm phán với nhà đầu tư. Nếu không thể thuyết phục chủ nợ, Vanke có thể sẽ phải bước vào một cuộc tái cấu trúc nợ phức tạp. Trong trường hợp đó, công ty có rất ít cơ hội “sống sót”.

Bắc Kinh cũng từng cân nhắc tung ra gói giải cứu 50 tỷ nhân dân tệ, trong đó dành khoảng 20 tỷ nhân dân tệ từ hạn ngạch trái phiếu chính quyền địa phương đặc biệt để mua các bất động sản chưa bán và đất trống từ Vanke.

Tuy nhiên, tình hình của Vanke ngày càng trở nên tồi tệ và có vẻ sẽ tiếp tục báo lỗ hàng chục tỷ nhân dân tệ trong năm nay. Điều đó khiến Vanke gặp khó khăn trong việc thanh toán các nghĩa vụ nợ ngắn hạn – bao gồm cả chi phí hoàn thành dự án.

Nguồn tin của Bloomberg cho biết Shenzhen Metro từng cân nhắc hợp nhất báo cáo tài chính của Vanke vào báo cáo của mình. Nhưng họ từ bỏ kế hoạch này khi nhận thấy các vấn đề tài chính của Vanke ngày càng trầm trọng.

Nhiều dự án ở trung tâm tái khởi động

Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh vừa tái khởi động và giới thiệu dự án chung cư Sarene Residence & Commercial Complex thuộc phân khu phía Bắc – Khu đô thị Sala (phường An Khánh), gắn liền với trục Trung tâm tài chính – hành chính Thủ Thiêm. Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu cho giai đoạn đầu tư xây dựng mới của Khu đô thị Sala sau một thời gian tạm ngưng từ năm 2018 và đến nay pháp lý đã được khơi thông.

Ông Nguyễn Hoàng Tuệ, Tổng giám đốc Đại Quang Minh, nói kế hoạch mở bán các sản phẩm của dự án này vào tháng 6 năm nay và hoàn thiện, bàn giao vào tháng 11/2027.

Cũng tại phường An Khánh, dự án Dat Xanh Homes Riverside (nay đổi tên thành The Prive) được tái khởi động trong năm qua sau thời gian trì hoãn vì pháp lý. Công trình đang được thi công rầm rộ, các đợt mở bán đã được triển khai.

Theo ghi nhận, không riêng các dự án này, nhiều tổ hợp, công trình nhà ở trong khu trung tâm TPHCM có cơ hội “hồi sinh”, tái khởi động sau nhiều năm gặp khó vì pháp lý.

Tại trung tâm quận 1 cũ, 2 dự án cao ốc từng “đắp chiếu” nhiều năm là IFC One Saigon và One Central HCM cũng đã được tính toán phương án điều chỉnh để tiếp tục thực hiện.

Sở Xây dựng TPHCM mới đây cho biết thành phố đã chấp thuận việc chuyển nhượng, điều chỉnh dự án khu phức hợp One Central HCM (đối diện chợ Bến Thành, phường Bến Thành), gia hạn tiến độ thêm 48 tháng.

Còn dự án IFC One Saigon, thành phố đã nhận được đơn của bà Trương Mỹ Lan (Tập đoàn Vạn Thịnh Phát) đề nghị tiếp tục tham gia đầu tư, hoàn thiện. Sở Xây dựng TPHCM được yêu cầu phối hợp với các cơ quan liên quan thẩm định dự án, lập phương án xử lý theo đúng quy định và thẩm quyền.

Nguồn cung tiếp tục khan hiếm, giá khó “hạ nhiệt”

Theo dữ liệu thị trường, trong giai đoạn 2015-2025, giá bất động sản trung tâm TPHCM tăng mạnh trên tất cả các phân khúc, nhưng mức tăng không đồng đều. Đất nền dẫn đầu mức tăng, tiếp theo là chung cư tăng 197%, nhà riêng tăng 168%.

Đại diện một đơn vị nghiên cứu cho rằng bất động sản trung tâm, bao gồm cả khu cũ lẫn Thủ Thiêm vẫn giữ vị thế đặc biệt: nhu cầu ổn định và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ năng lực kết nối hạ tầng. Những yếu tố then chốt này giúp phân khúc căn hộ duy trì sức đề kháng tốt trong trung hạn đến dài hạn, ngay cả khi thị trường chung trải qua các chu kỳ điều chỉnh.

Trung tâm Nghiên cứu Thị trường & Am hiểu Khách hàng One Mount Group cũng ghi nhận tình hình thị trường có nhiều chủ đầu tư đã tái khởi động hoặc mở bán các dự án tại khu vực trung tâm và vùng lõi đô thị TPHCM. Xu hướng này phản ánh quá trình tháo gỡ pháp lý đang diễn ra tích cực, đồng thời cho thấy kỳ vọng của doanh nghiệp vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn trong trung và dài hạn.

Khu vực trung tâm tiếp tục dẫn dắt thị trường với dòng sản phẩm cao cấp và hạng sang, chiếm khoảng 80% lượng giao dịch. Trong khi đó, phân khúc trung cấp lại dịch chuyển mạnh sang các thị trường vệ tinh, nơi đóng góp hơn 60% tổng lượng giao dịch toàn thị trường trong năm 2025.

Tại trung tâm TPHCM, giá bán trung bình năm 2025 đã đạt hơn 103 triệu đồng/m2, tăng 25% so với năm trước. Động lực chính thúc đẩy chỉ số giá sơ cấp tăng cao là sự xuất hiện của các dự án hạng sang với mức giá chào bán kỷ lục.

Đơn vị này dự báo tổng nguồn cung mới tại thị trường TPHCM dự kiến sẽ đạt từ 27.000 đến 32.000 căn hộ/năm. Trong đó, khu vực trung tâm ước tính đóng góp 16.000-17.000 căn/năm trong giai đoạn 2026-2027. Việc gia tăng đáng kể về cả số lượng và chất lượng nguồn cung sơ cấp cho thấy sự sẵn sàng của các chủ đầu tư trong việc đón đầu làn sóng tăng trưởng mới.

Ông Trần Minh Tiến (One Mount Group), nhận định TPHCM đang đứng trước một làn sóng tăng trưởng mới khi các điểm nghẽn pháp lý dần được khai thông. Đặc biệt, việc triển khai các dự án trọng điểm tại khu vực Thủ Thiêm trong năm nay sẽ đóng vai trò là “đầu tàu” thiết lập những cột mốc giá mới, tái định vị hoàn toàn mặt bằng giá trị cho khu vực trung tâm.

Ngược lại, bà Dương Thùy Dung, Giám đốc điều hành CBRE, khẳng định tình trạng khan hiếm nguồn cung khu vực trung tâm TPHCM vẫn tiếp diễn. Trong năm 2025, nguồn cung căn hộ mới chỉ dao động khoảng 7.000-8.000 căn. Năm nay, bà dự báo có thể tăng lên khoảng 10.000 căn, nhưng vẫn ở mức thấp và chủ yếu đến từ các giai đoạn tiếp theo của những dự án đã chào bán trước đây, chứ không phải dự án mới.

Phần lớn các dự án mới trong thời gian tới sẽ nằm ngoài khu vực trung tâm, do quỹ đất ngày càng khan hiếm và giá đất tăng cao. Đặc biệt, những chủ đầu tư chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính từ trước sẽ gặp nhiều khó khăn khi chi phí đất tăng mạnh, buộc họ phải tính toán lại bài toán tài chính.