Đầu tháng 5, nghe thông tin tập đoàn lớn đầu tư sân golf gần 1.000 ha tại Khoái Châu, Hưng Yên, anh Khánh cùng nhóm bạn nhanh chóng đi săn đất nền phân lô khu vực lân cận để chờ bán kiếm lời. Nhà đầu tư đến từ Phú Thọ cho hay, thời điểm đó, một số phiên đấu giá đất cùng khu vực đã trúng cao nhất hơn 150 triệu đồng một m2 khiến kỳ vọng kiếm lời càng dâng cao.

Bỏ ra gần 1 tỷ đồng, anh đặt cọc 3 thửa tại khu đất phân lô trong ngõ, diện tích khoảng 60-80 m2 một lô. Với đơn giá 41-43 triệu đồng một m2, mỗi lô có tổng giá khoảng 2,5-3,3 tỷ đồng, đắt hơn 30% so với hồi đầu năm. Anh này kỳ vọng thị trường vào cơn “sốt” sẽ dễ dàng bán sang tay kiếm lời hàng trăm triệu một thửa.

Tuy nhiên, sau khi dự án khởi công, thị trường này trở lại cảnh ảm đạm, trái ngược kỳ vọng của nhóm đầu tư. Thấy thị trường “lặng sóng”, dự án chưa có thêm động tĩnh mới, anh Khánh sốt ruột rao bán “cắt cọc”, chấp nhận lỗ nửa tỷ để nhanh chuyển nhượng 3 lô nhưng vẫn chưa chốt được giao dịch. “Nếu không sang tay kịp, chỉ có cách bỏ cọc chứ không đủ hơn 8 tỷ đồng vào tiền hợp đồng cho mấy lô này”, nhà đầu tư này cho hay.

Tình cảnh như anh Khánh không hiếm gặp. Chị Huyền, quê Bắc Ninh, cũng lao vào cuộc đua săn đất nền tại Bắc Giang, sau khi nghe tin trung tâm hành chính mới sẽ đặt tại đây. Cho rằng đây là cơ hội có thể “lướt sóng” kiếm chênh, chị hùn vốn với bạn để đầu tư lô đất nền gần khu công nghiệp ở Việt Yên hồi tháng 3. Với diện tích khoảng 100 m2, tổng giá trị lô đất lên đến 6 tỷ đồng, tăng 40% so với cuối năm ngoái.

Sang tháng 4, chị cho hay khu vực này tăng nhiệt, một số người hỏi han mua đất nhưng chị chưa muốn bán. Đến tháng 6, việc sáp nhập hai tỉnh Bắc Ninhvà Bắc Giang được thông qua, thị trường “đổi chiều” khi lượng người hỏi mua đất sụt giảm. Chị Huyền nôn nóng muốn bán sớm, tránh mất thanh khoản song bạn chị không đồng ý vì vẫn chưa được giá.

Theo ghi nhận của VnExpress, thị trường đất nền ở nhiều tỉnh phía Bắc đột ngột rơi vào ảm đạm sau 4 tháng đầu năm tăng nhiệt. Nhiều khu vực từng tăng giá nhanh lên 30-40% vài tháng trước đó tại Hưng Yên, Bắc Giang, Hòa Bình … đã xuất hiện tình trạng nhà đầu tư thoát hàng, muốn “cắt lỗ” hàng trăm triệu đồng.

Dữ liệu của kênh Batdongsan cũng cho thấy mức độ quan tâm đất nền tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc có xu hướng giảm tốc sau khi đạt đỉnh vào tháng 3, giảm lần lượt 15% và 5% theo tháng. Một số tỉnh sụt giảm mức độ quan tâm mạnh nhất gồm Hòa Bình (giảm 16%), Vĩnh Phúc (14%), Bắc Giang (11%), Hưng Yên (10%)…

Giám đốc một sàn giao dịch chuyên phân khúc đất nền ở Hưng Yên cho hay phân khúc này bất ngờ hạ nhiệt sau 1-2 tháng nổi “sóng”. Tình trạng nhà đầu tư “cắt cọc”, thậm chí bỏ cọc xuất hiện tràn lan trên cả thị trường đất nền đấu giá. Vị này dẫn chứng một phiên đấu hơn trăm lô tại xã Cẩm Ninh, huyện Ân Thi từng thu hút đông đảo nhà đầu tư hồi tháng 4 với giá trúng gấp nhiều lần khởi điểm. Tuy nhiên, hết hạn nộp tiền vào giữa tháng 6, chỉ có hơn chục lô được nộp tiền, còn lại đều bị bỏ cọc.

“Sóng qua nhanh khiến nhiều người không kịp thoát hàng phải chật vật rao bán, thậm chí mất trăm triệu đến hơn tỷ đồng tiền cọc. Tình trạng này diễn ra phổ biến ở nhiều nơi từng là tâm điểm ‘sốt’ ba tháng trước như Ân Thi, Phù Cừ, Tiên Lữ”, vị này cho hay.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), nhìn nhận tình trạng “gãy sóng” đầu tư đất nền diễn ra phổ biến ở nhiều tỉnh phía Bắc, tập trung ở những nơi có thông tin đầu tư dự án lớn hoặc sáp nhập đơn vị hành chính. Nắm được tâm lý thị trường dễ biến động theo thông tin, nhiều nhóm nhà đầu tư, môi giới đã tạo tâm lý đám đông khi liên tục rao bán, chuyển nhượng, mang đến “cảm giác thị trường sôi động”. Khi tâm lý lên đỉnh điểm, các đối tượng này rút khỏi thị trường, để lại nhiều hệ lụy cho những người đến sau.

Cùng quan điểm, ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho rằng giai đoạn trước, các tỉnh như Bắc Giang, Hải Dương, Hòa Bình… đã chứng kiến nhiều lần “sốt giá” đất nền. Không ít nhà đầu tư rơi vào cảnh “người mua cuối cùng”, không thoát hàng kịp phải chịu thua lỗ nặng, chôn vốn nhiều năm hay thậm chí mất trắng tài sản. Bài học từ những cơn sốt giá đất trước đây vẫn còn rõ nét khi đất đai bị bỏ hoang, không đưa vào sử dụng nhưng giá neo cao, vượt ngưỡng chi trả của phần đông người dân địa phương.

Thực tế, giá bán đất tại nhiều khu vực đã neo ở mặt bằng giá mới, dù “sốt đất” hạ nhiệt. Trên chợ địa ốc trực tuyến Batdongsan, giá bán đất nền một số địa phương có dấu hiệu đi ngang so với thời điểm đỉnh tháng 3 như Hải Phòng, Hưng Yên, Hòa Bình. Tuy nhiên giá bán này so với hồi đầu năm đã leo thang đến 20-40%. Tại Bắc Giang, giá bán đất nền đã hạ nhiệt 7% so với tháng 3 song vẫn ở ngưỡng cao.

Các chuyên gia cho rằng bất động sản tăng trưởng bền vững cần ba yếu tố quan trọng gồm kinh tế địa phương, đầu tư công và xuất nhập cư. Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc kênh Batdongsan khuyến nghị người mua cần nghiên cứu và đánh giá kỹ các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất nền như vị trí, hạ tầng, quy hoạch, nhu cầu việc làm, nhập cư và nền kinh tế của địa phương. Những yếu tố này không chỉ đảm bảo suất đầu tư an toàn trong dài hạn mà còn có khả năng khai thác kinh doanh, tránh tình trạng bỏ hoang đất.

“Nhà đầu tư đất nền nên lường trước kịch bản mua dễ bán khó, giao dịch chậm, thậm chí mất thanh khoản trong một vài năm. Từ bài học trong quá khứ, họ cần lưu ý không phải lô đất nào cũng tăng giá nếu thiếu các động lực phát triển”, ông Quốc Anh cho hay.

Ngọc Diễm

Dữ liệu từ NAR cho thấy, 6% hợp đồng mua nhà đang chờ xử lý đã bị hủy vào tháng 5, tăng so với mức 5% của cùng kỳ 2024. Đây là 3 tháng liên tiếp lượng hợp đồng bán nhà đang chờ xử lý tăng tại Mỹ.

Trong khi đó, phân tích riêng từ nền tảng bất động sản Redfin cho biết có tới 14,6% giao dịch mua nhà đang chờ hoàn tất trong tháng 5 bị hủy, mức cao nhất của tháng 5 hàng năm kể từ 2017.

Hợp đồng mua nhà được xem là “đang chờ xử lý” khi hai bên đã ký kết nhưng giao dịch chưa hoàn tất. Thường mất khoảng một đến hai tháng để hoàn tất quy trình.

Theo chuyên gia, xu hướng này phản ánh thực tế rằng ngay cả những người mua đã đạt được thỏa thuận cũng có thể buộc phải rút lui phút chót. Nguyên nhân có thể do chi phí phát sinh ngoài dự kiến, như thay đổi về tín dụng, việc làm, tình hình tài chính hoặc định giá tài sản thấp hơn mong đợi.

“Biến động thị trường chứng khoán, niềm tin tiêu dùng suy giảm và những bất ổn kinh tế – địa chính trị rộng hơn có thể là nguyên nhân khiến tỷ lệ hủy hợp đồng cao hơn bình thường những tháng gần đây”, ông Lawrence Yun, chuyên gia kinh tế trưởng của NAR, nhận định.

Theo nền tảng bất động sản Realtor, tỷ lệ người Mỹ được hỏi cho biết đang lưỡng lự trong quyết định mua nhà cũng đang tăng. “Đà suy giảm niềm tin tiêu dùng gần đây càng gia tăng lực cản đối với mùa mua bán nhà vào hè năm nay”, chuyên gia kinh tế cấp cao Jake Krimmel của Realto nhận định.

Thị trường nhà ở Mỹ rơi vào tình trạng ảm đạm kéo dài từ năm 2022, khi lãi suất cao và giá liên tục leo thang khiến chi phí sở hữu nhà vượt quá khả năng nhiều người. Dữ liệu của 4 tuần kết thúc vào ngày 22/6 từ Redfin cho thấy lượng giao dịch đang chờ xử lý giảm 2,3% so với cùng kỳ 2024, mức lớn nhất 3 tháng qua.

Tập đoàn tài chính Fannie Mae vừa điều chỉnh giảm dự báo doanh số bán nhà ở hiện hữu tại Mỹ năm nay còn 4,14 triệu căn, thấp hơn so với kỳ vọng trước đó là 4,24 triệu căn, với lãi suất vay cố định 30 năm trung bình ở mức 6,5%. Đến 2026, doanh số bán sẽ bật tăng 9,5%, nhờ lãi suất vay giảm còn 6,1%.

Anh Kỳ (theo AP)

Sau 5 năm lao động, tích lũy được 1 tỷ đồng, chị Hằng (36 tuổi) nhân viên văn phòng đang trọ tại TP Thủ Đức, dự kiến vay thêm tối đa 700 triệu đồng, mua căn hộ 52 m2 tại dự án sắp mở bán ở Bình Dương. Đầu năm, dự án này được giới thiệu giá khoảng 33 triệu đồng mỗi m2 (đã gồm VAT). Nhưng đến đầu tháng 6 khi dự án chính thức mở đặt chỗ, giá chưa thuế đã tăng lên 40 triệu đồng mỗi m2, đẩy tổng giá căn hộ lên hơn 2,1 tỷ đồng.

Với khoản chênh lên đến 400 triệu đồng một căn, gia đình chị Hằng không đủ khả năng vay thêm vì thu nhập hạn chế và ngại rủi ro lãi suất. “Chúng tôi đã tính toán rất kỹ, nhưng giá nhà cứ tăng liên tục, trong khi mức thu nhập gần như không đổi, khiến cơ hội mua nhà ngày càng xa vời”, chị Hằng nói.

Tương tự, anh Văn Nghị (41 tuổi, quận 12) đang tìm nhà tại khu vực rìa TP Thủ Đức. Dù vị trí bất tiện, di chuyển hơn 90 phút vào trung tâm, anh vẫn cân nhắc vì giá chào ban đầu khoảng 46 triệu đồng mỗi m2. Nhưng khi hỏi thực tế, giá các căn đều trên 55 triệu, chỉ vài căn vị trí xấu giữ mức 50 triệu đồng mỗi m2. “Giá nhà quá cao, nguồn tài chính eo hẹp, tôi không biết nên tiếp tục tìm căn vừa túi tiền hay dừng kế hoạch mua nhà lại”, anh nói.

Trường hợp anh Nguyễn Văn Tùng (39 tuổi), kỹ thuật viên điện lạnh, vào TP HCM từ 2014, sau hơn 10 năm thuê trọ vẫn chưa mua được nhà. Với thu nhập 18-22 triệu đồng mỗi tháng, anh dành dụm được 850 triệu đồng, dự tính vay thêm 700-800 triệu để tìm mua căn hộ nhỏ ở vùng ven TP HCM hoặc giáp Bình Dương.

Thế nhưng, sau gần một năm tìm kiếm, anh chưa tìm được căn phù hợp. Những dự án giá dưới 35 triệu đồng mỗi m2 đã hết hàng, còn lại đa phần báo giá 40-50 triệu đồng, đẩy tổng giá lên quá 2 tỷ đồng.

“Làm nghề tự do nên tôi khó vay ngân hàng. Do đó, tôi cứ chần chừ mãi và giá nhà lại tăng cao liên tục, vượt khỏi tầm với”, anh chia sẻ.

Theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), trong quý I, cả nước có khoảng 14.500 căn hộ chào bán mới, trong đó hơn 80% thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang. Ngược lại, phân khúc bình dân, vốn đáp ứng nhu cầu ở thực, chỉ chiếm gần 13%, tương đương khoảng 2.000 căn, quá ít so với nhu cầu hàng triệu căn của người lao động.

Xu hướng này cũng được ghi nhận bởi các đơn vị nghiên cứu quốc tế. Báo cáo của Cushman & Wakefield cho thấy tại TP HCM, hơn 75% nguồn cung là căn hộ cao cấp, trong khi nhà giá rẻ gần như không xuất hiện. Giá sơ cấp trung bình tại thành phố đã vượt 120 triệu đồng mỗi m2, tăng 47% so với năm 2024.

Số liệu từ Batdongsan cũng chỉ ra, trong 5 năm qua, giá chung cư TP HCM tăng trung bình 46-60%, hiện đạt khoảng 60 triệu đồng mỗi m2. Các tỉnh phía Nam ghi nhận đà tăng mạnh, như Long An tăng 30%, Cần Thơ 46%, Bình Dương 12% trong năm qua. Khoảng 90% nguồn cung tại TP HCM có giá trên 55 triệu đồng mỗi m2, còn ở các tỉnh, khoảng 40% dao động 35-55 triệu đồng mỗi m2.

Trái với tốc độ tăng giá nhà, thu nhập người lao động tăng không tương xứng. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2024, thu nhập bình quân đầu người mỗi tháng đạt 7,7 triệu đồng, thành thị là 9,3 triệu đồng, nông thôn 6,7 triệu đồng. Con số này chỉ tăng 8,6% so với năm trước, mức lương tối thiểu cũng chỉ tăng 6%.

Giá nhà tăng quá nhanh trong 2-3 năm gần đây đang trở thành rào cản lớn với người mua nhà. Theo báo cáo của Savills, Knight Frank và DKRA, thanh khoản căn hộ những tháng đầu năm giảm sâu, tỷ lệ hấp thụ chỉ đạt 15-16% trên tổng lượng hàng mở bán, dù nguồn cung không nhiều và cạnh tranh thấp.

Đánh giá về thực trạng chênh lệch giữa giá nhà và thu nhập, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc Bộ phận Tiếp thị nhà ở tại CBRE Việt Nam, cho rằng giá nhà đang bỏ xa thu nhập người dân. Thị trường hiện nay gần như không có nhiều sản phẩm phù hợp với người mua ở thực. Giá nhà tăng quá nhanh khiến không chỉ người có thu nhập trung bình mà cả nhóm thu nhập khá cũng khó tiếp cận. Điều này làm gia tăng rào cản sở hữu nhà, đặc biệt sau giai đoạn kinh tế suy giảm kéo dài.

Theo ông Kiệt, không thể đổ hoàn toàn trách nhiệm cho chủ đầu tư, bởi doanh nghiệp buộc phải đảm bảo lợi nhuận. Giá bán tăng không chỉ do định giá kỳ vọng, mà còn chi phí đầu vào đội lên như bảng giá đất mới, chi phí bồi thường, xây dựng, và lãi vay tích lũy từ giai đoạn thị trường trầm lắng 2020-2023.

Dù vậy, ông Kiệt thừa nhận một số dự án vẫn định giá cao hơn giá trị thực mà người mua có thể cảm nhận, chẳng hạn bán ngang hoặc cao hơn các dự án nổi bật trong khu vực, dù chưa tương xứng về vị trí, tiện ích hay chất lượng xây dựng.

Chuyên gia Lê Quốc Kiên bổ sung, thị trường đang lệch pha nghiêm trọng về cung – cầu. Các dự án mở bán trong 3-4 năm qua đều có giá từ 45 triệu đồng mỗi m2 trở lên; hiện nay, giao dịch thứ cấp phổ biến ở mức 55 triệu đồng mỗi m2. Một căn hộ nhỏ 50 m2 hiện tiệm cận 3 tỷ đồng, vượt xa khả năng chi trả của số đông người mua ở thực, vốn chỉ xoay quanh ngưỡng 2 tỷ đồng.

Người mua để ở ngày càng khó tiếp cận nhà khi thu nhập không theo kịp giá bất động sản. Trong khi đó, nhóm khách này lại có xu hướng tìm kiếm căn hộ mới để được hỗ trợ thanh toán trả góp. Tuy nhiên, giá sơ cấp tăng nhanh kéo theo mặt bằng giá thứ cấp biến động mạnh, khiến cơ hội an cư gần như khép lại với lao động thu nhập trung bình.

Theo các chuyên gia, để hạ nhiệt giá nhà và gia tăng cơ hội sở hữu cho người mua ở thực, cần có sự phối hợp đồng bộ từ Chính phủ, doanh nghiệp, ngân hàng. Trong đó, yếu tố then chốt là quỹ đất. Không chỉ dừng ở đất trống, quỹ đất phát triển nhà ở cần đi kèm hạ tầng hoàn chỉnh, từ giao thông, tiện ích, an ninh đến hệ thống an sinh xã hội… mới có thể hình thành các dự án nhà ở giá hợp lý một cách bền vững.

Thị trường hiện cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực khi Chính phủ yêu cầu xây dựng Quỹ nhà ở quốc gia, khuyến khích doanh nghiệp lớn tham gia phát triển nhà ở phù hợp khả năng chi trả. Tuy vậy, để chính sách đi vào thực tế, các chuyên gia cho rằng cần có thêm cơ chế hỗ trợ cụ thể dành cho doanh nghiệp phát triển nhà giá thấp, tạo điều kiện để tăng nguồn cung và đưa giá nhà tiệm cận với thu nhập của người dân. Bên cạnh đó, cần có cơ chế phân phối minh bạch, đảm bảo sản phẩm đến đúng tay người có nhu cầu thật.

Phương Uyên