Thông tin trên được Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết tại Diễn đàn “Triển vọng thị trường bất động sản năm 2026 – Động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới” do Báo Xây dựng tổ chức chiều 8/1.

Theo Thứ trưởng, qua rà soát, cả nước hiện có khoảng 2.991 dự án bất động sản gặp khó khăn, trong đó hơn 80% vướng mắc liên quan đến pháp lý, thủ tục đầu tư, đất đai, định giá đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính. Tổng quy mô vốn của các dự án này ước khoảng 2,4 triệu tỷ đồng, phản ánh lượng nguồn lực tài chính lớn đang bị “tắc nghẽn” trong nền kinh tế.

“Nếu tháo gỡ được các dự án này, thị trường sẽ có thêm nguồn cung rất lớn, không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn giúp giảm áp lực thiếu hụt nhà ở thời gian tới”, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đánh giá.

Cũng theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, thời gian qua, các cơ quan chức năng đã tháo gỡ được khoảng 926 dự án trong tổng số gần 3.000 dự án nêu trên. Phần còn lại đang được phân loại theo thẩm quyền xử lý. Cụ thể, khoảng 248 dự án thuộc thẩm quyền Quốc hội, hiện được nghiên cứu để xây dựng nghị quyết tháo gỡ. 278 dự án thuộc thẩm quyền Chính phủ và các bộ, ngành, dự kiến tiếp tục xử lý trong năm nay. Ngoài ra, còn 114 dự án thuộc thẩm quyền địa phương, sẽ do các địa phương chủ động tháo gỡ theo hướng dẫn của Trung ương.

Đáng chú ý, khoảng 80 dự án gặp vướng mắc theo hình thức hợp đồng BT (xây dựng – chuyển giao) cũng đang được Chính phủ xây dựng nghị quyết riêng nhằm khơi thông nguồn lực và sớm đưa các dự án này trở lại triển khai.

Bên cạnh việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, Bộ Xây dựng xác định gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội và nhà thương mại giá phù hợp là một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn tới. Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, nhà ở xã hội đang trở thành điểm sáng khi cả nước đã đạt hơn 60% mục tiêu của Đề án 1 triệu căn. Riêng năm 2026, dự kiến bổ sung khoảng 160.000 căn, góp phần điều tiết thị trường và cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Ngoài ra, cả nước hiện có 1.114 dự án nhà ở, khu đô thị đang triển khai, với khoảng 529.000 sản phẩm. Dù vậy lãnh đạo Bộ Xây dựng thẳng thắn nhìn nhận thị trường vẫn tồn tại nhiều hạn chế như cơ cấu sản phẩm chưa cân đối, nguồn cung nhà ở giá phù hợp còn thiếu, giá bất động sản tăng cao và hệ thống thông tin thị trường chưa đầy đủ, kịp thời. Nếu việc tháo gỡ cho hàng nghìn dự án đang bị ách tắc được triển khai đồng bộ trong năm nay, thị trường sẽ có thêm dư địa để điều chỉnh cơ cấu sản phẩm theo hướng sát với nhu cầu thực hơn.

Ở góc độ thị trường, TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho biết năm 2025, thị trường đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi hàng loạt dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý và quay trở lại triển khai, bổ sung nguồn cung mới đạt mức cao nhất kể từ năm 2020. Thanh khoản cũng cải thiện rõ rệt, tiệm cận giai đoạn ổn định trước Covid 19. Giá bất động sản tăng nhanh trong nửa đầu năm nhưng đã chững lại từ giữa năm, nhờ các biện pháp điều tiết của Nhà nước.

Cùng với đó, đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh, tạo lực đỡ cho thị trường. Dòng vốn tín dụng đạt mức kỷ lục hơn 4 triệu tỷ đồng, trong đó khoảng 1,8 triệu tỷ đồng chảy vào lĩnh vực bất động sản.

Chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng quá trình tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý không chỉ khơi thông nguồn lực cho các dự án mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn diện thị trường bất động sản, đặc biệt tại khu vực phía Nam – nơi tập trung nhiều dự án quy mô lớn nhưng tồn tại vướng mắc kéo dài.

Ông Phong đánh giá, việc hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và áp dụng các cơ chế đặc thù gỡ vướng cho thị trường bất động sản, trong đó cho phép triển khai dự án khi đạt được sự đồng thuận của đa số chủ sở hữu, đang tạo điều kiện để xử lý nhiều dự án “đóng băng” kéo dài.

Tuy nhiên, những thay đổi này cũng tạo ra sức ép lớn, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược, nâng cao năng lực quản trị và thích ứng với môi trường chính sách mới cùng các tiêu chuẩn phát triển ngày càng khắt khe hơn.

Giới chuyên gia nhìn nhận khi nguồn cung được khơi thông, thị trường bước vào quá trình sàng lọc rõ nét hơn. Những dự án kém chất lượng, thiếu minh bạch hoặc không đủ năng lực triển khai dần bị loại bỏ, nhường chỗ cho các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính, quản trị tốt và tầm nhìn dài hạn. Trục phát triển vì thế dịch chuyển từ các dự án nhỏ lẻ sang các khu đô thị, đại dự án quy mô lớn, gắn với hạ tầng giao thông và định hướng phát triển bền vững.

Năm 2026, thị trường bất động sản đứng trước nhiều cơ hội nhờ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, chính sách tiền tệ duy trì linh hoạt và định hướng phát triển các mô hình đô thị mới như đô thị nén, đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Theo đánh giá của cơ quan chức năng, khi các vướng mắc pháp lý được tháo gỡ đồng bộ, thị trường bất động sản sẽ có điều kiện bước vào giai đoạn phục hồi bền vững hơn.

Phương Uyên

Nhận định này được VinaCapital – tập đoàn quản lý đầu tư hàng đầu tại Việt Nam nêu trong báo cáo Chiến lược 2026 vừa công bố.

Theo VinaCapital, giá bất động sản sơ cấp có thể được điều chỉnh giảm nhẹ trong năm nay sau đà tăng mạnh (hơn 30%) trong 2025 nhờ hai yếu tố chính. Thứ nhất là nguồn cung gia tăng khi các dự án mới lần lượt ra thị trường. Thứ hai, lãi suất cho vay mua nhà tăng 1 điểm phần trăm, lên khoảng 11% vào cuối 2025.

Công ty quản lý quỹ này đánh giá mức lãi suất trên “đủ cao để hạn chế hoạt động đầu cơ”, nhưng vẫn nằm trong ngưỡng có thể chấp nhận đối với người mua nhà để ở.

VinaCapital giải thích thêm rằng nhiều nhà đầu tư thường áp dụng một ngưỡng tâm lý về lãi suất vay khoảng 1% mỗi tháng, tương ứng 12-13% một năm). Vì vậy, khi lãi suất vượt mức này, VinaCapital cho rằng họ sẽ có xu hướng thận trọng hơn và giảm các hoạt động mua bán bất động sản với mục đích lướt sóng.

Theo dữ liệu của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), năm ngoái, toàn thị trường ghi nhận khoảng 128.000 sản phẩm mở bán mới – cao nhất giai đoạn 2019-2025 và cũng tiệm cận đỉnh nguồn cung. Tuy nhiên, thị trường nhà ở vẫn mất cân đối khi phần lớn nguồn cung mới đến từ các dự án căn hộ cao cấp hoặc nhà thấp tầng có giá trị lớn. Trong đó, hơn 25% căn hộ mới có giá trên 100 triệu đồng mỗi m2.

Dù giá cao, nhiều dự án vẫn đạt tỷ lệ hấp thụ tốt nhờ loạt thông tin tích cực về triển vọng kinh tế, hạ tầng trên nền tảng lãi suất được duy trì ở mức thấp. Tuy nhiên, VARS cũng nhận thấy thị trường có sự thay đổi từ cuối 2025, nhất là khi lãi suất có xu hướng tăng. “Áp lực tài chính bắt đầu bộc lộ rõ với nhóm nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao, kỳ vọng lướt sóng ngắn hạn”, đơn vị này nêu.

Tương tự, VinaCapital đánh giá mức tăng nhẹ lãi suất cũng góp phần tạo ra tình trạng tồn kho ở mức vừa phải với một số chủ đầu tư. Theo ước tính của đội ngũ bất động sản tại VinaCapital, khoảng 30% số căn hộ mới mở bán gần đây chưa được tiêu thụ. “Mức tồn kho này không quá lớn, nhưng đủ kéo mặt bằng giá về mức người mua cuối sẵn sàng chấp nhận”, công ty này cho hay.

Tại phiên họp giữa tháng 1, Thủ tướng đã giao Ngân hàng Nhà nước kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, không để dòng vốn đầu cơ, làm méo mó thị trường. Nhà điều hành cũng cần có chính sách quản lý rủi ro với tín dụng rót vào địa ốc.

Theo số liệu của Bộ Xây dựng, đến cuối năm ngoái, tổng dư nợ cho vay kinh doanh bất động sản khoảng 2 triệu tỷ đồng, tăng 28% trong một năm. Cơ quan này cũng khẳng định sẽ phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, xử lý các dòng vốn phục vụ đầu cơ, nhằm bảo đảm an toàn hệ thống tài chính – ngân hàng.

Tuy nhiên, VARS cho rằng lãi suất tăng nhanh ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực. Vì vậy, Hội Môi giới đề xuất việc kiểm soát tín dụng bất động sản cần thực hiện theo hướng thận trọng, có chọn lọc bởi không chỉ thị trường địa ốc, mà cả nền kinh tế cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng tiêu cực.

VinaCapital cũng dự đoán việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng với bất động sản không kéo dài sang nửa cuối 2026 khi xét đến lĩnh vực này là một trong ba động lực quan trọng mà Chính phủ có thể sử dụng để thúc đẩy tăng trưởng GDP năm nay.

Với giả định môi trường vĩ mô ổn định trong nửa đầu năm, VinaCapital dự báo các ngân hàng sẽ trở lại đẩy mạnh cho vay với chủ đầu tư và mở rộng tín dụng bất động sản vào cuối năm. “Qua đó, thị trường bất động sản có thể phục hồi, dù khó xuất hiện một đợt tăng giá mạnh mới”, công ty nêu trong báo cáo.

VinaCapital cũng cho biết thị trường bất động sản Việt Nam khác biệt đáng kể với Trung Quốc. Bởi tỷ lệ nhà trống tại Việt Nam dưới 5%, còn Trung Quốc hơn 25%. Theo đơn vị này, mức độ tăng giá nhà ở Việt Nam gần đây phản ánh tình trạng thiếu nguồn cung, thay vì xây dựng sản phẩm đầu cơ quá mức – đặc trưng cho bong bóng bất động sản Trung Quốc.

Anh Tú